Tìm kiếm

Đang tải...

Thi TN THPT 2014: Đổi mới cấu trúc đề

Ôn thi theo cách ra đề mới

Những thay đổi về cách thức ra đề thi môn văn năm nay sẽ kéo theo những thay đổi đáng kể về việc ôn tập và tập dượt làm bài.

Ôn thi theo cách ra đề mớiGiáo viên Trường THPT Nhân Việt (TP.HCM) ôn tập môn văn cho học sinh lớp 12 - Ảnh: Đào Ngọc Thạch
Theo ghi nhận của Thanh Niên, sau những khẳng định của Bộ GD-ĐT về những đổi mới trong ra đề thi môn ngữ văn, các giáo viên cho rằng việc ôn thi chắc chắn sẽ có những chuyển hướng để phù hợp với yêu cầu mới. Tuy nhiên, việc có một văn bản hướng dẫn cụ thể từ phía Bộ vẫn là điều mà các nhà trường đang mong đợi.
Rèn kỹ năng đọc hiểu môn văn
Bà Nguyễn Thị Kim Anh, giáo viên Trường THPT Phan Huy Chú (Hà Nội), cho rằng hiện nay học sinh (HS) có thể học thuộc những ghi nhớ về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm văn học và tiểu sử nhà văn, nhưng không mấy khi được tự đọc, ngấm kỹ tác phẩm và có những cảm nhận thực sự là của mình. Do vậy, với cách ra đề mới, theo bà Kim Anh, sẽ buộc phải thay đổi cách học văn, sẽ phải dành thời gian thực hành các hoạt động giao tiếp, học trò được thảo luận (nói và nghe) về một tác phẩm mà mình yêu thích. Có thêm những văn bản, tác phẩm do giáo viên và cả HS giới thiệu...
Bà Phạm Thị Hà Thanh, Trường THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông (Hà Nội), cũng khẳng định: “Giáo viên sẽ phải tích cực đưa các văn bản khác vào giờ học để rèn cho HS kỹ năng đọc hiểu. Giáo viên cũng sẽ phải ra những đề văn theo hình thức mới và thời lượng 120 phút để HS quen dần”.
Theo bà Đoàn Thị Hải Lý, Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (TP.HCM), cách kiểm tra kiểu PISA có những câu hỏi mở, đưa ra những tình huống trong cuộc sống để HS thể hiện quan điểm cá nhân, yêu cầu suy ngẫm. Vì thế, nếu phần đọc hiểu của đề thi tốt nghiệp môn văn dựa trên yêu cầu về cách ra đề của PISA, HS phải củng cố các kỹ năng trên. 
Bà Phạm Thị Huệ, chuyên viên về môn văn, Sở GD-ĐT Nam Định, tư vấn: “HS cần rèn luyện thói quen đọc, đọc có chọn lọc, biết hệ thống những gì đã đọc để tích lũy kiến thức tác phẩm, phải ghi nhớ chính xác những kiến thức đó”.
Tập trung phần viết môn ngoại ngữ
Ngay từ khi có thông tin đề thi ngoại ngữ năm nay có 2 phần trắc nghiệm và tự luận, nhiều trường THPT tại TP.HCM đã khẩn trương ôn tập cho HS theo hướng thi này.
Bà Đặng Thị Thúy Ái, Phó hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Linh (Q.8), cho biết: “Nhiều năm nay, với HS lớp 12, trường chỉ chú trọng việc rèn kỹ năng làm bài trắc nghiệm. Khoảng giữa học kỳ 2 này, chúng tôi phải thay đổi cách dạy cũng như ôn tập để giúp HS thích ứng với đề thi tốt nghiệp THPT sắp tới”.
 Hiệu trưởng một trường THPT tại Q.3 cho rằng việc thay đổi này khiến HS gặp khó khăn vì đến gần cuối năm học mới biết thông tin. Hiệu trưởng này cho biết vì từ trước đến giờ phần đông HS chủ yếu chỉ lo học, ôn theo kiểu bài trắc nghiệm nên hiện nay giáo viên và HS chạy đua theo cách ôn, dạy mới, rèn phần tự luận.
Bà Trần Thị Kim Quy, Hiệu phó Trường THPT Thanh Bình (Q.Tân Bình) thông tin: “Với tình hình như hiện nay, những môn không có sự thay đổi, sau khi có danh sách đăng ký, nhà trường tập trung vào củng cố kiến thức và làm cho HS quen với đề thi của những năm trước. Riêng 2 môn ngữ văn và tiếng Anh thì chưa lên được kế hoạch ôn tập cụ thể”.
Giáo viên cần ôn gì cho học sinh ?
PGS Đỗ Ngọc Thống, Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học, Bộ GD-ĐT, đưa ra các gợi ý ôn tập môn văn.
Về năng lực tiếp nhận văn bản - phần đọc hiểu, thứ nhất giáo viên phải ôn cho HS thế nào là đọc hiểu văn bản: nội dung chính, thông tin quan trọng, ý nghĩa của văn bản. Thứ hai là phải hiểu từ ngữ, cú pháp, chấm câu, hình thức biểu tượng, ký hiệu ngôn ngữ... Ví dụ như hỏi một từ trong đoạn văn đó có ý nghĩa gì cũng là một cách kiểm tra đọc hiểu. Thứ ba là nhận ra và thấy tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản, không chỉ là các biện pháp tu từ. HS không chỉ phát hiện mà còn thấy được tác dụng của biện pháp nghệ thuật, cao hơn là nêu được ý nghĩa giá trị của văn bản đó chứ không chỉ nội dung chính. Tiếp theo là ôn cho HS về kỹ năng đọc hiểu: Cách hiểu có đúng không, hướng học sinh tới cảm xúc, cảm tưởng sau đọc hiểu văn bản.
Về phần tạo lập văn bản (phần viết), giáo viên cần chú ý ôn luyện cho HS có tri thức về văn bản - kiểu đoạn, cấu trúc, quá trình nhận thức đúng nhiệm vụ và yêu cầu của đề bài. Trang bị cho HS khả năng viết các loại văn bản phù hợp với đối tượng, tình huống giao tiếp.  
Tuệ Nguyễn (ghi)
Ý kiến
“Học sinh hiện nay học rất nhiều, ít có thời gian đọc báo, xem ti vi. Vì vậy, đề thi cũng đừng nên chọn những vấn đề nghị luận xã hội to tát, xa rời thực tế khiến HS khó hiểu, không cảm nhận được”. (Thạc sĩ Hà Thị Kim Sa, Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Hồng Hà, TP.HCM)
“Thông tin đề thi sẽ chọn một tác phẩm bên ngoài sách giáo khoa là rất hay. Làm cách này thì HS cần phải học cách giải quyết vấn đề mới làm được, ai học tủ coi như không làm được bài”. (Hồ Hoài Khanh, giáo viên Trường THPT Nhân Việt, Q.Tân Phú, TP.HCM) 
“Tổ ngữ văn vẫn đang chờ văn bản hướng dẫn của Bộ GD-ĐT. Thời gian làm bài còn 120 phút thì cấu trúc đề thi sẽ như thế nào đặc biệt là hình thức, nội dung của phần đọc hiểu - điểm mới của đề thi năm nay”. (Trần Thị Kim Quy, Hiệu phó Trường THPT Thanh Bình, TP.HCM)
 “Em nói thiệt là trong thời điểm này tụi em có rất nhiều lo lắng xung quanh kỳ thi. Nếu muốn thay đổi gì thì cần có thời gian, ít ra đầu năm học thông báo để tụi em còn chuẩn bị ôn tập, học theo. Chứ gần đến thi mà cứ đổi mới hoài thì càng khiến tụi em hoang mang hơn”. (Thanh Thảo, HS lớp 12CA2 Trường THPT Nguyễn Khuyến, TP.HCM)
 Minh Luân - Bích Thanh (ghi)
Tuệ Nguyễn - Minh Luân - Bích Thanh

Đề thi chọn đội tuyển HSG THPT thi QG 2013-2014 tại HCM ( ngày thi thứ 2)

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH


ĐỀ CHÍNH THỨC
       (Đề thi có 01 trang)
KÌ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI THPT
NĂM HỌC 2013 - 2014
Môn : NGỮ VĂN
Ngày thi thứ hai: 16/10/2013
Thời gian làm bài: 180 phút
(Không kể thời gian phát đề)



Câu 1 (8 điểm)
Nhà tâm lí học Christopher Stont khẳng định:
Trong thâm tâm, con người thường ái ngại trước cái mới, cái tiến bộ. Chính vì thế, họ cố nép mình sau những định kiến.
Và trong tác phẩm Đến hiện đại từ truyền thống, nhà nghiên cứu văn hóa Trần Đình Hượu nhận định về người Việt Nam như sau:
 Đối với cái dị kỉ, cái mới, không dễ hòa hợp nhưng cũng không cự tuyệt đến cùng, chấp nhận cái gì vừa phải, hợp với mình nhưng cũng chần chừ, dè dặt, giữ mình.
(Ngữ văn 12, tập 1, Nâng cao, trang 195)
Anh/chị hiểu thế nào về hai ý kiến trên ? Trong hành trình hội nhập quốc tế của thế hệ trẻ Việt Nam, nhận định của tác giả Trần Đình Hượu có phù hợp không ?
Câu 2 (12 điểm)
Có người nói, Nguyễn Tuân là một định nghĩa về người nghệ sĩ.
(Ngữ văn 12, Nâng cao, trang 169)
Anh/chị có đồng ý với ý kiến trên không ? Từ đó, hãy bàn luận về định nghĩa về người nghệ sĩ.

…………….. Hết ………………







Thí sinh không sử dụng tài liệu. Giám thị không giải thích gì thêm.



Họ và tên thí sinh:…………………………………Số báo danh:………………...

Đề thi chọn HSG dự thi quốc gia 2013-2014 của TP.HCM

 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH


ĐỀ CHÍNH THỨC

KÌ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI THPT
NĂM HỌC 2013-2014
Môn : NGỮ VĂN
Ngày thi thứ nhất: 15/10/2013
Thời gian làm bài: 180 phút
(Không kể thời gian phát đề)


Câu 1 (8 điểm)
Trong bài viết Tương lai thuộc về chúng ta (Phạm Vũ), nhà thơ Việt Phương đã tâm sự:
Hãy mang theo cách nhìn đời nhân hậu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp:“Với rác rưởi thì quét đi, đừng bươi ra để thành nhà rác, đời rác. Cần nhìn vào những cái đẹp, cái tử tế, lấy cái đó làm “sở cứu”, nuôi dưỡng hi vọng và niềm tin”. Thái độ sống rất đẹp ấy ông đã truyền cho chúng tôi và nhân cơ hội hôm nay, tôi trao lại cho các bạn.
(Báo Tuổi trẻ ngày 10/10/2013)
Đại diện cho thế hệ trẻ Việt Nam ngày nay, anh/chị hãy trao đổi với nhà thơ về lời nhắn nhủ trên.
Câu 2 (12 điểm)
Nước mắt là một miếng kính biến hình vũ trụ.
(Theo Ngữ văn 11, tập 1, Nâng cao, trang 211)
Từ ý kiến trên, anh/chị hãy cảm nhận về hình tượng nước mắt trong văn chương.




…………….. Hết ………………


Thí sinh không sử dụng tài liệu. Giám thị không giải thích gì thêm.









Họ và tên thí sinh:…………………………………Số báo danh:………………...

Nhận định đề thi sau chấm thi ĐH 2013

Đề văn mở, thí sinh... theo không kịp
TT - Đánh giá đề thi môn văn khối C, D đều giúp thí sinh có cơ hội bày tỏ tư duy, cách nghĩ, sự sáng tạo của mình nhưng nhiều giám khảo cũng cho rằng phần đông thí sinh chưa đáp ứng được yêu cầu “mở” của đề.

Cô Nguyễn Thị Hồng Thắm - một cán bộ chấm thi tại Trường ĐH Công nghiệp Hà Nội - cho hay dù đề văn ra theo hướng mở, cả câu nghị luận xã hội và nghị luận văn học đều yêu cầu kỹ năng rất nhiều, nhưng phần đông thí sinh lại chỉ tập trung vào... kiến thức.
Đề hay nhưng điểm thấp
Viết thư ở nghị luận xã hội
Một điều đáng lưu ý tại nhiều hội đồng chấm thi môn văn khối D năm nay là rất nhiều thí sinh đã chọn hình thức viết thư cho bài văn nghị luận xã hội, thể hiện tính đối thoại với nhân vật được trích dẫn ý kiến trong đề bài. Thí sinh đã viết một lá thư: “Kính gửi anh John. Tôi là người Việt Nam. Tôi sống ở Việt Nam và có đọc cuốn sách của anh. Trong sách, anh có nhận định như thế này... (dẫn đề thi). Tôi hoàn toàn không đồng ý với anh”. Thầy Nguyễn Ngọc Minh Tuấn cho rằng cách làm bài như thí sinh này vẫn được chấp nhận theo hướng dẫn chấm của Bộ GD-ĐT.
Cô Thắm nói: “Tinh thần của giáo viên chấm thi vẫn là “gạn đục, khơi trong”. Ở câu nghị luận văn học, đa số thí sinh chỉ trình bày kiến thức, phân tích trên nền tảng tác phẩm, không thể hiện được kỹ năng làm bài nghị luận một cách chặt chẽ. Gặp những bài có kỹ năng tốt, bài thi sẽ được cộng điểm”.
Sau khi hoàn thành chấm tổng cộng gần 10.000 bài thi môn văn tại Trường ĐH Công nghiệp Hà Nội, nhiều giáo viên khẳng định điểm thi của thí sinh năm nay thấp hơn dù đề rất hay. “Cách ra đề mở đòi hỏi tư duy cá nhân rõ nét, nhưng vì nhiều em vẫn quen luyện “lò”, vẫn chú trọng tác phẩm nên không làm ra “chất” của bài nghị luận mở”- cô Thắm phân tích.
Tuy nhiên, là một giáo viên văn THPT (Trường THPT Tân Lập, Đan Phượng, Hà Nội), cô Thắm thừa nhận việc thí sinh chưa thật sự thể hiện được tư duy làm văn nghị luận theo đề mở một phần nguyên nhân rất lớn từ chính chương trình học trong nhà trường.
“Thật sự, chương trình văn học lớp 12 rất nặng. Giáo viên phải dạy đầy đủ các tác phẩm, tức trang bị đủ kiến thức cho học trò nên rất ít thời gian để rèn kỹ năng. Qua đề văn năm nay, chính giáo viên chúng tôi sẽ phải tự nhìn lại cách dạy của mình, cần tăng cường rèn kỹ năng nhiều hơn” - cô Thắm chia sẻ.
Tuy nhiên, theo nhiều giáo viên chấm thi, đáp án khối D cũng “mở” hơn hẳn so với khối C khi phần trao đổi lại ý kiến với Tran Hung John - người đưa ra nhận định - theo ý đồng tình, không đồng tình hoặc đồng tình một phần đều có thể đạt điểm tối đa nếu có lý lẽ, có căn cứ xác đáng và thái độ bàn luận nghiêm túc. Trong khi đó, ở đề văn khối C, câu nghị luận xã hội lại ấn định rất rõ ràng thí sinh trình bày được mặt tiêu cực trong lối sống truyền thống vốn đề cao sự khôn khéo hơn trí tuệ sẽ đạt 1 điểm, còn phần trình bày mặt tích cực chỉ đạt 0,5 điểm.
Vẫn còn “bó buộc”
Nhiều giảng viên cho rằng đề văn khối C có phần hơi “đánh bẫy” học sinh vì cách ra đề khiến nhiều học sinh lầm tưởng đây là nhận định chung về lối sống của người Việt truyền thống.
“Điều này dẫn đến hiện tượng nhiều học sinh hoặc thiên hẳn về việc ca ngợi hoặc ngược lại, bày tỏ sự phê phán kịch liệt đối với ý kiến của GS Trần Đình Hượu. Nếu đề “chêm” được một ý “khi nhận xét về một mặt khá hạn chế của lối sống người Việt truyền thống, nhà nghiên cứu Trần Đình Hượu cho rằng...” thì giúp học sinh định hướng đề và làm bài tốt hơn. Vì thực tế người ra đề muốn mượn câu nói của nhà nghiên cứu Trần Đình Hượu để nêu hạn chế của văn hóa người Việt xưa khi đặt cao sự khôn khéo, trong khi chính trí tuệ mới là yếu tố thúc đẩy sự phát triển” - PGS Ngô Văn Giá, tổ trưởng tổ chấm văn hội đồng chấm thi Trường ĐH Văn hóa Hà Nội, nhận xét.
Theo PGS Giá, phần đông thí sinh vẫn nghiêng về tái hiện kiến thức, chưa thật sự có tư duy biện luận thuyết phục. “Ngoài cảm thụ tinh tế, văn học còn cần những kiến giải sắc sảo. Chỉ khép trong văn chương cùng những tác phẩm của chương trình, góc nhìn của bài làm sẽ rất hẹp. Do đó, không chỉ học sinh mà cả giáo viên dạy phổ thông, từ những đề thi này cần nâng cao hơn nữa kỹ năng tổng hợp, các thao tác so sánh, khái quát” - PGS Giá nói.
Sau quá trình chấm thi, PGS.TS Đoàn Lê Giang - tổ trưởng tổ chấm thi môn văn Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM) - nhận định đáp án môn văn của Bộ GD-ĐT “vẫn còn bó buộc lắm”.
Ông Giang cho rằng đề mở, nhưng đáp án có vẻ trả lời thay và hướng thí sinh theo cách nghĩ của ban ra đề. “Chẳng hạn câu 3a khối D bàn về bài thơ Vội vàng của thi sĩ Xuân Diệu - ông Giang dẫn chứng - Có ý kiến nói rằng đó là cái tôi vị kỷ tiêu cực, ý kiến khác cho rằng đó là tiếng nói của cái tôi cá nhân tích cực. Đáp án cho rằng cái tôi vị kỷ là sai, cái tôi cá nhân tích cực mới đúng. Nhưng cũng có người không nghĩ thế. Họ vẫn nghĩ bài đó thể hiện cái tôi vị kỷ. Cách nghĩ này vẫn có thể chấp nhận được nếu lập luận hợp lý. Trước đây, nhà phê bình văn học Hoài Thanh từng nói bài thơ này là bài về tự kỷ. Do đó, tôi nghĩ vẫn phải chấm cả những ý như vậy chứ không nhất thiết phải theo đáp án của Bộ GD-ĐT”.
Điểm cao nhất: 9,5
Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP.HCM) đã chấm xong hơn 10.000 bài thi môn văn khối C, D của thí sinh dự thi vào trường, tuy nhiên vẫn “chưa có bài nào đạt điểm 9 - PGS.TS Đoàn Lê Giang thông tin - bài cao nhất được 8,5 điểm, phổ điểm tập trung nhiều nhất vào 5-6”.
Với tình hình điểm thi như trên, TS Giang nhận định đề thi môn văn năm nay hơi khó so với thí sinh, nhất là ở câu nghị luận xã hội. “Vấn đề hơi lớn so với trình độ thí sinh - TS Giang bình luận - Không có thí sinh nào làm được xuất sắc câu nghị luận xã hội. Thí sinh thường nghĩ đến những chuyện gần gần thôi chứ chưa nghĩ đến chuyện đặc tính, nhược điểm của dân tộc. Thường thì các học giả, những người đi ra nước ngoài nhiều mới nghĩ nước mình như thế nào. Thí sinh thi vào trường phần nhiều từ nông thôn. Thành ra rất ít em làm xuất sắc câu này...”.
Trong khi đó, thầy Nguyễn Ngọc Minh Tuấn, giáo viên môn văn Trường THPT Trưng Vương, tổ trưởng tổ chấm thi môn văn Trường ĐH Tài chính - marketing, cho biết trong tổng số 6.200 bài thi môn văn khối D đã chấm chỉ có một, hai bài đạt điểm 8,25 là cao nhất. “Điểm thi tập trung vào phổ 5, 6 - thầy Tuấn nói - Mặt bằng điểm thi năm nay cao hơn so với mọi năm. Điểm thi cao là nhờ câu nghị luận xã hội chứ nghị luận văn học quá lạ so với thí sinh. Có thí sinh được cho 2,75 điểm ở câu nghị luận xã hội”.
ThS Ngô Đức Tuấn - trưởng phòng đào tạo Trường ĐH Luật TP.HCM - cho biết trường có một bài thi môn văn khối C đạt 9,5 điểm. “Phổ điểm còn lại chủ yếu ở mức 5-6 điểm” - ông Tuấn nói thêm.
HÀ BÌNH - NGỌC HÀ

“Thôi em đành bó tay...”
Nhiều giám khảo đã dở khóc dở cười với những câu “bình lựng”, những “bài thơ” thí sinh sáng tác trong quá trình làm bài thi môn văn. Tại hội đồng thi Trường ĐH Mở TP.HCM, một thí sinh “tức cảnh” trên bài thi: “Một mùa xuân nho nhỏ/Tài liệu ở đâu đây/Thôi em đành bó tay/Mong thầy cô thông cảm”. Còn tại hội đồng thi Trường ĐH Nông lâm TP.HCM, một giám khảo chấm thi kể thí sinh trong câu 3b khối D đã... mở đầu như sau: “Tác giả Nguyễn Minh Châu là ai, tui không biết. Tại vì thi đại học nên tui phải làm bài này”. Cũng tại hội đồng thi này, một thí sinh thể hiện sự “bó tay” rằng: “Người đã chết thì không biết. Không biết thì tui không có viết”...
NHƯ HÙNG

Nhận định đề thi Văn ĐH 2013

thanhnien online ngày 10.07.2013
- Tải về Đề thi và Gợi ý giải đề thi đại học môn Văn khối C năm 2013:  bản word /  bản PDF
- Tải về Đề thi và Gợi ý giải đề thi đại học môn Văn khối D năm 2013:  bản word /  bản PDF
Cô Lý Thị Tú Anh, giáo viên môn văn, Trường THPT Vĩnh Viễn:
Đề văn kích thích sự hứng thú làm bài của thí sinh
Đề thi văn khối C và D, ở tất cả các câu đều đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức đã học, cho dù là câu hỏi giáo khoa, tránh được việc học thuộc lòng.
Với đề văn khối C, câu 1 rất rõ ràng từng phần để học sinh trả lời. Học sinh nào nghe giảng bài, có kiến thức suy luận thì chắc chắn sẽ làm được ngay.
Câu 2, không khó với học sinh vì nội dung phù hợp với lối sống của người VN truyền thống và ý kiến nhận xét trong đề phủ định, khẳng định rất rõ để học sinh làm bài.
Câu 3a, 3b có dạng ra đề không mới. Câu hỏi tổng hợp từ nhiều ý kiến để học sinh bình luận về những ý kiến này. Qua đó, học sinh có cái nhìn rộng, ở nhiều góc độ để có thể được thể hiện ý kiến phong phú của mình.
Đề văn khối D cũng không khó nhưng với điều kiện là học sinh phải vận dụng kiến thức để làm bài.
Câu 1 cho một cách nhìn và từ đó học sinh nêu ý về con sông Đà.
Đặc biệt, nếu như câu 2 đề thi khối C là quan điểm về văn hóa, lối sống truyền thống của người VN thì ở đề thi khối D lại là nhận xét về người VN qua ý kiến của một Việt kiều. Cách chọn lựa ý kiến để đưa vào đề thi như vậy rất phù hợp với mỗi khối.
Đây là dạng viết bài văn một cách đối thoại với người có ý kiến trong đề, qua đó nhìn lại chính mình để mình đi tới. Cách ra đề như vậy đã bỏ đi cách dạy, học và làm bài từ chương.
Câu 3a, 3b cho hai ý kiến, một ý kiến sai, một ý kiến đúng để học sinh chọn lựa và bình luận.
Đề văn thi ĐH năm nay ở cả khối C và D đều rất hay, tạo sự kích thích hứng thú làm bài của học sinh. Đề thi này để học sinh chủ động làm bài theo cảm nhận của mình chứ không phải theo kiến thức của giáo viên, học sinh có thể có mặt trong bài văn (Viên An ghi)
Cô Vũ Thị Thanh Tâm, giáo viên văn học, Trường Phổ thông Năng khiếu, ĐH Quốc gia TP.HCM:
Đề văn hay, lạ và thẳng thắn
Cả hai đề văn khối C và D đều có ý tưởng tương tự nhau.
Với câu 2 nghị luận xã hội ở đề văn khối C và khối D đều nói về tính cách của người Việt Nam, cụ thể là điểm xấu trong tính cách người Việt mà chúng ta thường gọi là “người Việt xấu xí”.
Đây là dạng đề lạ mà TS chưa gặp nhiều năm gần đây. Trước đây, đề văn khi phê phán thói xấu thường phê phán thói xấu của một nhóm người, thành phần nào đó trong xã hội. Nhưng với đề thi năm nay, đề lại phê phán tật xấu của người Việt Nam.
Đề thi đề cập đến tật xấu cố hữu của người Việt Nam nên tôi băn khoăn liệu các em có dám bày tỏ ý kiến riêng của bản thân hay không? Nếu các em có thể trình bày được ý kiến độc lập, thẳng thắn mới làm đạt được câu 2 nghị luận xã hội.
Cũng chính vì thế mà tôi chờ đợi hướng dẫn đáp án của Bộ GD-ĐT có thật sự cởi mở và nhìn nhận thẳng thắn vào nhược điểm của người Việt Nam hay không.
Lâu nay người Việt Nam vẫn tự hào là cần cù và sáng tạo nhưng theo nhìn nhận của một người Việt kiều (là cái nhìn khách quan của người nước ngoài theo đề thi khối D), hy vọng TS sẽ nêu được suy nghĩ riêng và giải pháp khắc phục những nhược điểm của người Việt dưới cái nhìn của người nước ngoài.
Với đề thi nghị luận xã hội ở khối C, học sinh phải nêu được: cách cư xử khéo léo đúng một phần nhưng nếu chỉ khôn khéo mà thiếu thông minh thì đất nước, xã hội sẽ khó có thể phát triển được.
Câu 1 của cả hai đề không có gì đánh đố với TS. Trong khi đó, câu số 3 lại đòi hỏi TS phải biết lập luận so sánh và lập luận bác bỏ. Đây là thao tác mà các em rất ít khi sử dụng ở bình luận văn học. Bấy lâu nay các em chỉ quen làm bài với thao tác lập luận phân tích và lập luận bình luận vì vậy câu này chỉ những em khá giỏi mới làm tốt.
Câu 3 ở 2 đề hay ở chỗ TS phải hiểu bài mới làm được, xóa bỏ được cách học thuộc lòng.
So với đề văn khối D, đề khối C có phần khó hơn, đặc biệt là câu 3b đòi hỏi so sánh.
Theo tôi, đề văn năm nay ra khá hay, lạ và rất thẳng thắn. (Minh Quyên ghi)
THÍ SINH NHẬN XÉT
Tại điểm thi Trường ĐH Kinh tế-Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), phần lớn TS đều cho rằng môn văn khối D có câu nghị luận xã hội khá hay, phản ánh đúng thực trạng.
“Mình thấy đề không khó lắm, câu 1 và 3 học kỹ xíu là làm được. Câu nghị luận xã hội mình thấy hay, phản ánh đúng thực trạng sống thụ động, theo lối mòn”, TS Lê Thị Thảo Nguyên (học sinh Trường THPT Buôn Hồ, Đắk Lắk, thi tốt nghiệp THPT môn văn đạt 7,5 điểm) cho biết.
Tại HĐT Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TP.HCM, nhiều TS hào hứng với câu nghị luận xã hội.
TS Hồ Minh Đạt, thi tại HĐT Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TP.HCM, phấn khởi: “Em đọc và chọn câu nghị luận xã hội làm trước, vì vấn đề thụ động này em cũng mắc phải nên có kinh nghiệm. Em học văn cũng trung bình nên em nghĩ 5 điểm văn ĐH cũng tốt rồi”.
TS Lê Thị Hoa, học sinh Trường THPT Ngô Gia Tự, Đắk Lắk, đánh giá đề thi văn khối D như thế là vừa với khả năng của em. Hoa nói: "Em vẫn thích làm câu nghị luận nhất vì nó bám sát thực tế, dễ làm, lời văn cũng không quá bay bổng".
Hoa cho biết mình làm được khoảng 6 điểm; điểm tốt nghiệp THPT môn văn của Hoa là 7,5. (Hữu Thành - Diễm Út)
* Tại Đà Nẵng: TS thi môn văn khối C và D sáng nay đều chung nhận xét là đề lạ, hiếm gặp khi ôn tập.
Theo TS Nguyễn Thị Thùy Trâm (học sinh Trường THPT Hòa Vang, Đà Nẵng, thi vào ngành Sư phạm tiểu học, ĐH Sư phạm Đà Nẵng), cho hay đề văn khối D chủ yếu hướng TS phát huy sự sáng tạo.
TS Huỳnh Thị Thùy Trang (học sinh Trường THPT Tôn Thất Tùng, Đà Nẵng, dự thi vào ĐH Sư phạm Đà Nẵng) nhận xét: Đề văn khối D không phải dễ làm. Đề rất lạ, đặc biệt là câu nghị luận xã hội, phải có cảm nhận, cảm thụ sâu sắc về tác phẩm mới làm bài tốt được.
TS Lê Thị Hàn Ni (học sinh Trường THPT Krong Bông, Đắk Lắk, thi vào khoa báo chí, Trường ĐH Sư phạm Đà Nẵng) rất hào hứng với đề văn khối C.
“Em xem thời sự và đọc báo, thấy Bộ GD-ĐT đã nói rất rõ là khuynh hướng ra đề theo hướng mở, nên khi bắt gặp đề thi này em không lấy làm ngạc nhiên mà rất hào hứng làm bài.
Hàn Ni cho biết đề văn này em làm khá tốt, phải đạt trên 8 điểm. (Diệu Hiền
"Đề văn khối C năm nay khó, đòi hỏi TS tư duy nhiều”, đó là nhận định chung của nhiều TS. Trong đó, câu nghị luận xã hội được nhận xét là khá hay và lạ.
TS Quách Văn Linh (học sinh Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, Vũng Tàu, thi vào Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM) cho biết: “Đề văn đòi hỏi tư duy nhiều, như câu nghị luận xã hội TS phải nhận định một vấn đề xã hội thông qua một tác phẩm. Đề thi này sẽ dễ phân loại được TS”
TS Thúy Hằng (quê Bình Phước) cho rằng đề văn khối C khó và nằm ngoài dự đoán của em. Đề nghị luận xã hội đòi hỏi TS phải bám sát vào vấn đề được đề cập trong tác phẩm trích dẫn.
Hằng cho biết mình làm được khoảng 50% bài thi. (Bảo Ngọc)
*** Đồng hành cùng các thí sinh trong kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ năm 2013, bên cạnh các bài gợi ý giải đề thi, Thanh Niên Online còn cập nhật những nhận xét nhanh về đề thi ngay sau khi môn thi kết thúc của các giáo viên giàu kinh nghiệm (những nhận xét này chỉ có tính chất tham khảo).

TS ĐH 2013: Đề và gợi ý môn Văn Khối D

ĐỀ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2013
Môn: NGỮ VĂN; Khối: D
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề
I. PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH (5,0 điểm):
            Câu 1 (2,0 điểm)
Trong tùy bút Người lái đò Sông Đà  (Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2013), Nguyễn Tuân từng nhìn “Sông Đà như một cố nhân”.
            Người “cố nhân” ấy có tính nết như thế nào? Cách ví von này có ý nghĩa gì?
            Câu 2 (3,0 điểm):
            Đi dọc đất nước với tâm nguyện tìm hiểu nguồn cội bằng trải nghiệm của chính mình, chàng trai Việt kiều Tran Hung John có một nhận xét:
            Phần nhiều người Việt Nam có tính cách thụ động, là những người đi theo chứ không phải người tiên phong. Nếu có ai đó đi trước và thử trước, tôi sẽ theo sau chứ không bao giờ là người dẫn đường. Áp lực xã hội khiến bạn phải đi theo con đường đã được vẽ sẵn.
(John đi tìm Hùng, NXB Kim Đồng, 2013, tr.113)
            Anh/chị có đồng tình với ý kiến trên không? Hãy trao đổi với Tran Hung John và bày tỏ quan điểm sống của chính mình (bài viết khoảng 600 từ).

II. PHẦN RIÊNG (5,0 điểm)
Thí sinh chỉ được làm một trong hai câu (câu 3.a hoặc câu 3.b)
            Câu 3.a. Theo chương trình Chuẩn (5,0 điểm)
            Nhận định về niềm khát khao tận hưởng sự sống trong bài thơ Vội Vàng của Xuân Diệu, từng có ý kiến cho rằng: đó là tiếng nói của cái tôi vị kỉ tiêu cực. Lại có ý kiến khẳng định: đó là tiếng nói của cái tôi cá nhân tích cực.
Từ cảm nhận của mình về niềm khát khao đó, anh/chị hãy bình luận những ý kiến trên.
            Câu 3.b. Theo chương trình Nâng cao (5,0 điểm)
            Về nhân vật Phùng trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu, có ý kiến cho rằng : nét nổi bật ở người nghệ sỹ này là một tâm hồn nhạy cảm và say mê cái đẹp thơ mộng của cảnh vật. Ý kiến khác thì nhấn mạnh: vẻ đẹp sâu xa của nghệ sĩ Phùng chính là một tấm lòng đầy trăn trở, lo âu về thân phận con người.
            Từ cảm nhận của mình về nhân vật Phùng, anh/chị hãy bình luận những ý kiến trên.
BÀI GIẢI GỢI Ý
I. PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH
Câu 1: Nguyễn Tuân ví sông Đà như một cố nhân.
-Cố nhân đó có tính nết “hung bạo và trữ tình”.
-Cách ví von đó thể hiện tình yêu say đắm và niềm tự hào về quê hương xứ sở. Đó là vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước qua hình ảnh con sông Tây Bắc vừa kì vĩ, dữ dội vừa thơ mộng trữ tình.
Câu 2: Thí sinh cần đáp ứng những yêu cầu cơ bản của câu hỏi : Viết một bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ về ý kiến : Phần nhiều người Việt Nam có tính cách thụ động, là những người đi theo chứ không phải người tiên phong. Nếu có ai đó đi trước và thử trước, tôi sẽ theo sau chứ không bao giờ là người dẫn đường. Áp lực xã hội khiến bạn phải đi theo con đường đã được vẽ sẵn.
Thí sinh có thể trình bày bài viết theo những nội dung cụ thể khác nhau. Sau đây là một số gợi ý :
            - Giới thiệu ý kiến của đề bài: Phần nhiều người Việt Nam có tính cách thụ động, là những người đi theo chứ không phải người tiên phong. Nếu có ai đó đi trước và thử trước, tôi sẽ theo sau chứ không bao giờ là người dẫn đường. Áp lực xã hội khiến bạn phải đi theo con đường đã được vẽ sẵn.
            - Giải thích :
            + Thụ động : thường ngồi yên hay đứng yên một chỗ để nhận những tác động từ hoàn cảnh khách quan và từ người khác. Người tiên phong: là người đi trước. Áp lực xã hội là những ý thức hệ, những tập quán, những thành kiến, những lời bình phẩm…
            + Ý kiến trên chỉ là một sự thống kê và quan sát chưa đầy đủ của tác giả, hiển nhiên có một bộ phận không nhỏ những người Việt Nam rất thụ động, thường làm theo những điều xấu và điều tốt của người khác, nhưng thật ra cũng có rất nhiều người Việt Nam đã đi tiên phong trong nhiều lĩnh vực về khoa học, văn hóa, nghệ thuật… cũng như những sáng tạo trong chiến đấu và xây dựng đất nước (học sinh cần có những ví dụ cụ thể).
            + Đồng ý một phần với tác giả là có một số người Việt Nam thụ động và sống theo áp lực của xã hội đi theo những con đường đã có sẵn. Tuy nhiên, bản chất của người Việt Nam ham học hỏi, thích sáng tạo, tìm tòi… và cũng không ít người Việt Nam đã thành công trên trường quốc tế, do đó ý kiến trên là chưa chính xác.
            - Không phải lúc nào cũng là người tiên phong, dẫn đầu. Cũng có lúc nên đi theo những truyền thống tốt đẹp đã có sẵn
- Phải biết trân trọng, ca tụng những người sáng tạo tiên phong trong lĩnh vực như văn hóa, văn học, nghệ thuật, khoa học, đời sống…
- Cần chọn lựa một phong cách sống phù hợp với áp lực xã hội, phù hợp với hoài bão ước mơ và sở thích của chính mình. Sẵn sàng làm người đi theo những điều tốt và tình nguyện làm kẻ dẫn đường để khai phá một thế giới tốt đẹp hơn.
Câu 3a: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải đảm bảo những ý cơ bản sau đây:
A.Giới thiệu:
-Tác giả
-Tác phẩm
-Nhận định
B.Nội dung:
1.Là tiếng nói của cái tôi vị kỉ tiêu cực
-Trước cách mạng tháng tám, thơ Xuân Diệu mang hai tâm trạng trái ngược: “vừa thiết tha yêu đời vừa hoài nghi cô đơn”. “Vội vàng” là bài thơ tiêu biểu cho hồn thơ của ông trước cách mạng tháng tám.
-Xuân Diệu nhìn đời bằng đôi mắt đa tình, nên hình ảnh thiên nhiên và cuộc sống luôn mang vẻ đẹp xuân tình.
+Cuộc sống đầy ngọt ngào, tươi tắn, đẹp đẽ, gợi cảm và đầy xuân sắc: “tuần tháng mật”; “đồng nội xanh rì”; “khúc tình si”; “cặp môi gần”.
            +Thế nhưng, nỗi ám ảnh về sự trôi chảy vô tình, lạnh lùng của thời gian dẫn đến sự tàn, phai, rơi, rụng khiến nhà thơ buồn bã, hoài nghi và trách móc: ở ngay trong mùa xuân mà đã “hoài xuân”; “lòng tôi rộng” nhưng “lượng trời cứ chật”; “tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại”; tất cả “đều rớm vị chia phôi”; và than vãn “Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa…”.
-Nhận xét:
+Đó là biểu hiện nỗi lo lắng về đời người hữu hạn.
+Bộc bạch cái tôi chân thành khi vui cũng như khi buồn.
+Đó không phải là cái tôi vị kỉ tiêu cực, mà sợ cái đẹp của cuộc sống tàn phai.
2.Là tiếng nói của cái tôi cá nhân tích cực:
-Một vòng ôm “ham hố” tham lam thật đáng yêu trước thiên nhiên, cuộc sống tươi đẹp, rạng ngời, tình tứ: Cả sự sống “mới bắt đầu mơn mởn”; “mây đứa và gió lượn”; “cánh bướm với tình yêu”,…
-Trạng thái tâm hồn ngây ngất, cuồng nhiệt và đắm say biểu hiện qua hàng loạt động từ: ôm, riết, thâu, cắn,…
-Nhận xét:
+Biểu hiện tình yêu cuộc sống tha thiết.
+Một quan niệm sống mới mẻ, tích cực.
3.Nhận định chung
-“Vội vàng” là lời giục giã hãy sống mãnh liệt, sống hết mình, hãy quý trọng từng giây, từng phút của cuộc đời mình, nhất là những tháng năm tuổi trẻ của một hồn thơ yêu đời, ham sống đến cuồng nhiệt.
-Tư tưởng đó được thể hiện qua một hình thức nghệ thuật điêu luyện: sự kết hợp nhuần nhị giữa mạch cảm xúc và mạch luận lí, giọng điệu say mê, sôi nổi, những sáng tạo độc đáo về ngôn từ và hình ảnh thơ.

Câu 3b: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải đảm bảo những ý cơ bản sau đây:
A.Giới thiệu:
-Tác giả: Nguyễn Minh Châu là nhà văn của bút pháp “đi tìm hạt ngọc ẩn tàng trong tâm hồn con người”.
-Tác phẩm: “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu với nhân vật Phùng có hai ý kiến nhận xét về nét nổi bật của người nghệ sĩ này :
+ “Một tâm hồn nhạy cảm và say mê cái đẹp thơ mộng của cảnh vật”.
+ “Vẻ đẹp sâu xa của người nghệ sĩ Phùng chính là tấm lòng đầy trăn trở, lo âu về thân phận con người”.
B.Nội dung:
- Tóm về nhân vật Phùng gắn liền nhiệm vụ tìm một tấm ảnh đẹp bổ sung bộ lịch và phát hiện hai hình ảnh của chiếc thuyền ngoài xa và chiếc thuyền đến gần.
- Khai thác :
1. “Một tâm hồn nhạy cảm và say mê cái đẹp thơ mộng của cảnh vật”:
® chiếc thuyền ngoài xa là cảnh đắt trời cho được nghệ sĩ thu vào máy ảnh bằng cả tâm hồn nhạy cảm với cảnh vật, nét đẹp hài hòa giữa hình ảnh và ánh sáng.
® Nên ở Phùng nếu thiếu một trái tim nhạy cảm và say mê cảnh đẹp như bức tranh mực tàu của chiếc thuyền ngoài xa khó tạo một tấm ảnh tuyệt đỉnh của ngoại cảnh “ngắm kĩ thấy màu hồng hồng của ánh sương mai”.
® Với cái đẹp tuyệt đỉnh này nếu dừng lại người nghệ sĩ chỉ tạo được cái thần của cảnh thiếu cái hồn của cuộc sống.
2. Khi chiếc thuyền đến gần, người nghệ sĩ Phùng tiếp tục khám phá đời sống của gia đình hàng chài được đánh giá “Vẻ đẹp sâu xa của người nghệ sĩ Phùng chính là tấm lòng đầy trăn trở, lo âu về thân phận con người”
® Với cảnh chồng đánh vợ như trút cơn giận lửa cháy vào tấm lưng áo bạc phếch rách rưới để rồi đau đớn và nguyền rủa “Mày chết đi cho ông nhờ - Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ” khẳng định cuộc sống đói nghèo làm con người tha hóa trong sự trăn trở của người nghệ sĩ đầy tâm huyết với cuộc đời. Và người vợ lại cam chịu nhẫn nhục từ lòng yêu chồng, thương con cũng được khám phá từ tâm hồn người nghệ sĩ theo bút pháp khám phá trái tim của người phụ nữ Việt Nam yêu chồng thương con. Cho đến lúc Phùng chứng kiến sự xuất hiện của đứa con đánh bố với quyết tâm nhất định tiêu diệt bạo lực gia đình làm cho tâm trạng của mẹ xấu hổ đau đớn tủi nhục cũng chính là tâm hồn của nghệ sĩ Phùng đang lo âu về thân phận con người về sự tha hóa của trẻ con khi chứng kiến bạo lực của người lớn.
® Nên với phần kết thúc tác phẩm “nhìn lâu thấy hình ảnh người đàn bà bước ra từ tấm ảnh với tấm lưng áo bạc phếch có miếng vá – giậm chân trên mặt đất chắc chắn hòa lẫn vào trong đám đông” nhấn mạnh trách nhiệm của người nghệ sĩ khi khai thác, khám phá đối tượng của văn học là con người trong cuộc sống đời thường.
- Cảm nhận của người viết về hai ý kiến này :
+ Có phải chăng đây là quan điểm “nghệ thuật vị nghệ thuật” và “nghệ thuật vị nhân sinh” cộng hưởng trong sự khai thác của nhân vật Phùng cũng chính là nhà văn Nguyễn Minh Châu để tạo một tác phẩm văn học có giá trị.
Nguyễn Hữu Dương - Nguyễn Đức Hùng - Đinh Phan Cẩm Vân
Trung tâm luyện thi Vĩnh Viễn