Hiển thị các bài đăng có nhãn Tính Nhân văn. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Tính Nhân văn. Hiển thị tất cả bài đăng

Đề thi văn ngày càng hấp dẫn

22/06/2013 11:41 (GMT + 7)

 
TT - Đề thi văn kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại TP.HCM ngày 21-6 đã gây xôn xao dư luận, làm nức lòng thí sinh bởi lần đầu tiên trong đề văn có cả một... hình biếm họa cùng câu chuyện hiện đại, thời sự về ngôn ngữ chat.
Thí sinh với tâm lý thoải mái trước khi vào phòng thi môn văn tại hội đồng thi Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, Q.5, TP.HCM kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm 2013 - Ảnh: Như Hùng
Không những thế, câu hỏi về nghị luận xã hội cũng được đánh giá là “đầy chất nhân văn, có tác động tốt đến học sinh, nhất là học sinh ở thành phố” (trích lời nhận xét của ông Nguyễn Văn Cải, phó hiệu trưởng Trường THPT Quang Trung).
Vài năm trở lại đây, dư luận bắt đầu quan tâm chờ đợi và kỳ vọng nhiều hơn ở đề thi môn văn của những kỳ thi cấp thành phố, cấp quốc gia. Bởi không dừng lại ở kiến thức sách vở, những đề thi văn bắt đầu phản ánh chân thực và đầy đủ hơi thở cuộc sống cùng những thông điệp nhân văn đến lớp người trẻ...
Bất ngờ với tính thời sự
Đề văn đã loại bỏ cách học văn mẫu
Theo cô Trần Thị Tuyết Hạnh - tổ trưởng tổ văn Trường THCS Lê Văn Tám, Q.Bình Thạnh, đề văn lớp 10 ở TP.HCM năm nay thể hiện rõ sự đổi mới ngay từ những câu lý thuyết (câu 1 và 2). Cái hay của đề còn thể hiện rất rõ ở câu 3 và 4.
Nhìn chung, với cách ra đề như năm nay, dụng ý của người ra đề là muốn loại bỏ cách dạy và học theo văn mẫu. Thay vào đó, học sinh phải biết suy nghĩ độc lập, học phải hiểu và biết vận dụng kiến thức (không chỉ học trong sách giáo khoa, học từ thầy cô mà phải đọc thêm sách, báo) vào bài làm của mình.
Tuy nhiên, dư luận cũng đang chờ đợi một đáp án “mở hết cỡ” để đề văn như trên thật sự làm thay đổi - một sự thay đổi tích cực quá trình dạy và học trong trường phổ thông.
Nguyễn Ngọc Doanh Doanh, học sinh lớp 9 Trường THCS Lê Văn Tám, Q.Bình Thạnh, bày tỏ: “Cảm giác đầu tiên của em khi đọc câu số 3 là cảm thấy rất thương và tội nghiệp các bạn ở Đức Phổ, Quảng Ngãi. Trong bài thi, em đã viết về sự khâm phục của mình với ý chí, nghị lực, với sự đam mê học tập của các bạn ấy. Vì đây là đề mở nên em cũng có nhắc đến sự hi sinh của những người mẹ nghèo, tất cả cho con em mình được ăn học thành tài. Em thích những đề văn thuộc dạng mở như thế này. Nó mang lại cho em nhiều cảm xúc và em được viết, được làm bài một cách thoải mái chứ không bị gò bó như những đề văn khác. Từ câu chuyện của các bạn ở Quảng Ngãi, em đã rút ra bài học cho riêng mình, đó là trong mọi hoàn cảnh, dù khó khăn đến đâu cũng phải cố gắng vươn lên, cố gắng đi học và học thật tốt cho ba mẹ vui lòng. Ngoài ra, em tự thấy mình may mắn hơn các bạn ấy rất nhiều, em không được phép tiêu xài phung phí mà phải tiết kiệm, ít nhất tiết kiệm để tự mua đồ dùng học tập cho mình”.
Một giáo viên môn ngữ văn Trường THCS Lê Quý Đôn, Q.3 (đề nghị không nêu tên) cho rằng vài năm gần đây, đề thi môn ngữ văn kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 phản ánh những vấn đề nóng hổi của cuộc sống. Thí sinh ngoài việc phải có kiến thức văn học, có kỹ năng làm bài, các em phải biết quan sát, tìm hiểu, nhận định về nhiều khía cạnh, nhiều vấn đề khác xung quanh mình. Đề thi môn văn tuyển sinh lớp 10 ở TP.HCM năm nay rất hay và có tác động tích cực đến việc giáo dục học sinh. Nhất là câu hỏi về nghị luận xã hội, yêu cầu thí sinh phải biết quan tâm đến những mảnh đời bất hạnh khác, phải nhận ra được rằng dù có khó khăn đến mấy cũng phải cố gắng học và không được từ bỏ ước mơ. Câu hỏi đó còn mang ý nghĩa sâu sắc hơn khi trong bối cảnh ở TP.HCM hiện nay, đa số học sinh được ba mẹ cưng chiều, các em sống trong đủ đầy, no ấm và ít biết chia sẻ với những mảnh đời bất hạnh khác.
Trước đó, đề kiểm tra học kỳ II môn văn năm học 2009-2010 của Sở GD-ĐT TP.HCM với yêu cầu trình bày suy nghĩ về “kẻ mạnh” trong đoạn trích “Kẻ mạnh không phải là kẻ giẫm lên vai người khác để thỏa mãn lòng ích kỷ. Kẻ mạnh chính là kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai của mình” (Đời thừa - Nam Cao) được dư luận đánh giá cao về tính thời sự.
Nhiều giáo viên chấm bài bất ngờ khi nhiều bài làm thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nổi cộm và cũng rất gần gũi là bạo lực học đường (thời điểm ấy dư luận đang xôn xao, bất bình vì hàng loạt clip học sinh đánh nhau được liên tục đăng tải trên mạng, nhiều học sinh lớp 12 tại TP.HCM đã có dịp bày tỏ quan điểm của mình, rằng vì sao một bộ phận người trẻ hiện nay thích thể hiện sức mạnh không phải qua điểm số, tài năng mà qua những trận đánh nhau kinh hoàng).
Liên tiếp những đề văn gắn liền tính thời sự đã thỏa mãn sự kỳ vọng của xã hội khi một bộ phận giới trẻ đang suy nghĩ lệch lạc, sống thiếu lý tưởng, a dua, đua đòi, vô cảm... Chính vì vậy một đề thi hay, gần gũi, thời sự sẽ nhắc nhở người trẻ về lối sống, lối nghĩ, sẽ như một cơn mưa rào tắm mát những khô cằn trong tâm thức, đánh động những xúc cảm tưởng chừng như ngủ quên đâu đó.
Không ngạc nhiên khi những đề văn chạm đến những vấn đề thời sự của giới trẻ như thảm họa mê muội thần tượng (đề thi văn khối D kỳ tuyển sinh ĐH-CĐ 2012), cố gắng trở thành người nổi tiếng (đề thi văn khối D kỳ tuyển sinh ĐH-CĐ 2011), thói dối trá (đề thi văn kỳ thi tốt nghiệp THPT 2012) và gần đây nhất tấm gương cậu học trò quên mình cứu người đã được đưa vào đề thi môn văn kỳ thi tốt nghiệp THPT 2013.

TS10 2013 tại TP.HCM : Nhận định đề thi môn Văn

Đề văn tuyển sinh lớp 10 TP.HCM: Thời sự và đậm tính giáo dục

Đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn văn của TP.HCM với một câu hỏi là vấn đề của giới trẻ thành thị và một câu lấy cảm hứng từ bài báo về sự vượt khó của học sinh miền biển đăng trên Thanh Niên

 Đề văn tuyển sinh lớp 10 TP.HCM
Thí sinh trao đổi sau giờ thi môn văn - Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Gần gũi với giới trẻ
Nhiều thí sinh cho rằng đề hay và mang tính thời sự, đặc biệt ở câu 2 đặt vấn đề về “ngôn ngữ chat, ngôn ngữ teen” và câu 3 nêu lên hoàn cảnh trẻ em nghèo vùng biển vượt khó trong mùa hè mà Báo Thanh Niên đã đăng ngày 18.6 vừa qua.
Vũ Tuấn Quang (Trường THCS Lê Lợi, Q.3) thừa nhận: “Câu hỏi số 2 đánh trúng tâm lý của phần lớn bạn trẻ, nhất là những người đang ở lứa tuổi như em. Đọc câu hỏi, em đã giật mình. Vì trước đây, bạn bè và cả em đa phần đều dùng ngôn ngữ teen để nhắn tin, viết thư, chat...”. Huy cho biết: “Làm bài xong, em tự nhủ mình cần phải có trách nhiệm, hạn chế và dần không dùng loại ngôn ngữ này nữa”. Với câu hỏi về nghị luận xã hội, Vũ Minh Tài, thí sinh thi tại hội đồng THCS Colette, Q.3, nhận định: “Đọc đoạn văn, em rất cảm động về ý chí vượt khó của các bạn. So với học sinh thành thị, các bạn thiệt thòi hơn rất nhiều, nhưng vẫn quyết vươn lên. Em ấn tượng nhất câu nói của những người mẹ nghèo”.

Công bố đáp án các môn thi vào ngày 24.6
Theo lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM, đáp án các môn thi (toán, văn, ngoại ngữ) sẽ công bố vào chiều 24.6. Có thông tin cho rằng tối 20.6, trên các diễn đàn mạng, nhiều thành viên khẳng định đề thi văn vào lớp 10 năm nay sẽ cho ra tác phẩm Chiếc lược ngà. Câu 1 của đề thi môn ngữ văn năm nay cũng ra tác phẩm này. Ông Lê Hồng Sơn, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết: “Có thể các thành viên đoán mò, chắc chắn không có chuyện lộ đề. Bộ phận ra đề còn đang bị cách ly, phải thi xong môn cuối cùng họ mới được ra ngoài”.
Duy Vương - Minh Luân
Một ý nghĩa đẹp về khát vọng
Ông Nguyễn Văn Cải, Phó hiệu trưởng Trường THPT Quang Trung (H.Củ Chi), nhận định: “Lâu lắm rồi mới thấy một đề văn vừa sinh động về hình thức, chất lượng về nội dung, khơi gợi sự sáng tạo của học sinh như vậy”. 
Theo ông Nguyễn Hữu Dương, giáo viên Trung tâm luyện thi ĐH Vĩnh Viễn, câu hỏi số 2 dù hỏi về ngữ pháp nhưng lại rất thời sự và gần gũi với cách sử dụng ngôn ngữ hằng ngày quen thuộc của học sinh hiện nay. Câu hỏi chẳng những có tính chất kiểm tra tri thức của học sinh về ngữ pháp mà còn có tính chất giáo dục. Nó nhắc nhở học trò cần có ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, kính trọng người lớn biểu hiện qua việc sử dụng ngôn ngữ. Cùng suy nghĩ, ông Đỗ Thiện Thanh, Phó hiệu trưởng Trường THCS Trần Quang Khải (Q.Tân Phú), đánh giá: “Câu 2 không chỉ chạm vào vấn đề thực tế giao tiếp của học sinh mà còn là thực tế chung của xã hội. Yêu cầu đề bài không đi vào lối mòn kiến thức, tránh học sinh học vẹt, học tủ mà phải hoàn toàn vận dụng tư duy”.
Về câu hỏi nghị luận xã hội, ông Dương nhận định: “Đây là một câu hỏi rất hay, thiết thực, gần gũi với cuộc sống. Câu chuyện giúp học sinh có dịp nhìn lại bản thân, gây ấn tượng sâu sắc đối với người đọc và chắc chắn gợi nhiều suy nghĩ. Cho nên đây là câu hỏi vừa có tính giáo dục, nhân văn, thẩm mỹ, vừa phù hợp với một câu hỏi tuyển sinh”. Bà Đinh Thị Ngọc Nhung, tổ trưởng Tổ ngữ văn Trường THCS Nguyễn Gia Thiều (Q.Tân Bình), cũng khẳng định: “Đề thi năm nay khá hay, đặc biệt là câu hỏi về nghị luận xã hội. Dữ liệu và yêu cầu câu hỏi vừa mang tính thời sự, vừa gắn liền với nhịp sống đời thường. Từ đó học sinh bày tỏ suy nghĩ của mình về ước mơ, khát vọng, nghị lực vươn lên trong cuộc sống”. Ông Đỗ Thiện Thanh cho rằng: “Câu 3 mang lại một ý nghĩa đẹp về khát vọng. Người ra đề đã thực sự thành công khi sử dụng đoạn trích trong bài báo Ôm ước mơ đi về phía biển. Đó là dữ liệu vừa giàu cảm xúc văn chương, vừa mang đậm tính nhân văn, gắn vào đó là truyền thống ham học của người dân Việt Nam. Đây là cơ hội để học sinh có dịp thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của mình mà không hề bị gò bó theo văn mẫu”.

Nhọc nhằn nuôi ước mơ đến trường
Ở làng chài bãi ngang (xã Phổ Châu, H.Đức Phổ, Quảng Ngãi) chiều nào tôi cũng chứng kiến nhiều đứa trẻ lặn ngụp dưới chân gành mong tìm mớ ốc, mớ cua…, bán đi để có tiền mua cái cặp, sách giáo khoa, tấm áo chuẩn bị cho năm học mới.

Với phần lớn trẻ con thành thị, những điều này không thể gọi là ước mơ vì chúng quá dễ dàng. Trong khi đó, đối với những đứa trẻ nghèo ở vùng biển này, những thứ ấy lại xa xôi hơn cả một giấc mơ. Và chúng phải đổ mồ hôi nơi cheo leo cuối bãi, đầu ghềnh mới mong có được.
Chứng kiến hoàn cảnh của những đứa trẻ vùng biển này, tôi đã viết bài Ôm ước mơ đi về phía biển đăng trên Báo Thanh Niên ngày 18.6. Thật xúc động khi biết tin các đồng nghiệp ở TP.HCM đã đưa bài này vào đề thi ngữ văn tuyển sinh lớp 10 trong ngày 21.6.
Chiều cùng ngày, tôi lại lò dò đi về phía biển với một mong ước nhìn thấy mấy đứa trẻ bắt được nhiều cua, nhiều nhum hơn. Bọn trẻ vẫn thế: ồn ào, hồn nhiên. Chúng “ùm” xuống, ngoi lên, rồi lại “ùm” xuống, ngoi lên… Những cái bóng bé xíu cõng chút “ước mơ” chạy lên quán “đặc sản biển”, bất kể doi cát bỏng rát nắng hè. Những bàn chân non nớt tất tả chạy đi, chạy về với bàn tay khư khư nắm chặt. Trong cái nắm tay nhỏ như chiếc lá ấy là “mong manh” những tờ giấy bạc, chắc cũng lèo tèo, bèo bọt như vóc dáng của chúng.
 Trần Cao Duyên
(Giáo viên ở Quảng Ngãi)
B.Thanh - M.Luân