Đề và gợi ý làm bài đề thi cao đẳng 2012 : Môn Văn

ĐỀ THI TUYỂN SINH CAO ĐẲNG NĂM 2012

Môn: NGỮ VĂN; Khối: C, D

I. PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH (5,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm). Trong đoạn kết truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân, nhân vật Huấn Cao đã khuyên viên quản ngục điều gì sau khi cho chữ? Câu nói “Kẻ mê muội này xin bái lĩnh” của viên quản ngục có ý nghĩa như thế nào?

Câu 2 (3,0 điểm)

“Nghề nghiệp không làm nên sự cao quý cho con người mà chính con người mới làm nên sự cao quý cho nghề nghiệp.”

Hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh / chị về ý kiến trên.

II. PHẦN RIÊNG (5,0 điểm)

Thí sinh chỉ được làm một trong hai câu của phần riêng (câu 3.a hoặc câu 3.b)

Câu 3.a. Theo chương trình Chuẩn (5,0 điểm). Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau trong Đất Nước (trích trường ca Mặt đường khát vọng) của Nguyễn Khoa Điềm :

                        Nhưng em biết không

                        Có biết bao người con gái, con trai

                        Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi

                        Họ đã sống và chết

                        Giản dị và bình tâm

                        Không ai nhớ mặt đặt tên

                        Nhưng họ đã làm ra Đất Nước

                        Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng

                        Họ chuyền lửa qua mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi

                        Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói

                        Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân

                        Họ đắp đập be bờ cho người sau trồng cây hái trái

                        Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm

                        Có nội thù thì vùng lên đánh bại

                        Để Đất Nước này là Đất Nước Nhân dân

(Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục, 2009, tr. 121)

Câu 3.b. Theo chương trình Nâng cao (5,0 điểm).

 Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” đã thể hiện cái nhìn thấu hiểu và trĩu nặng tình thương của nhà văn Nguyễn Minh Châu đối với con người.

Anh/chị hãy phân tích nhân vật người đàn bà hàng chài trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (phần trích trong Ngữ văn 12 Nâng cao, Tập hai, NXB Giáo dục, 2009) để làm sáng tỏ nhận định trên.

BÀI GIẢI GỢI Ý

Câu 1. Trong đoạn kết truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân, nhân vật Huấn Cao đã khuyên viên quản ngục : Tìm về nhà quê mà ở; thoát khỏi cái nghề này đi; rồi hãy nghĩ đến việc chơi chữ (nếu không) khó giữ thiên lương lành vững, nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi.

            Câu nói “Kẻ mê muội này xin bái lĩnh” của viên quản ngục có ý nghĩa thể hiện thái độ và đặc điểm con người của viên quản ngục:

            - Viên quản ngục đồng tình với lời khuyên Huấn Cao : muốn chơi chữ (thưởng thức giá trị cao quý của cái đẹp) thì phải biết giữ thiên lương trong sạch (lương tâm, phẩm giá bản thân cao đẹp), cuộc sống xứng đáng (không nhem nhuốc). Muốn vậy, phải biết từ bỏ nơi sống, việc làm không tốt.

            - Viên quản ngục thể hiện thái độ khiêm tốn tự hạ mình. Ông tự nhận mình là “kẻ mê muội”.

            - Viên quản ngục tỏ thái độ trân trọng, tôn vinh, ngưỡng mộ đối với Huấn Cao. Ông xem Huấn Cao là người sáng suốt đã khai sáng cho ông là “kẻ mê muội” được nhìn thấy chân lý mà ông xin “bái lĩnh” (lạy mà nhận lấy).

            Chính vì vậy, trong tác phẩm, Nguyễn Tuân đã đánh giá viên quản ngục là một “thanh âm trong trẻo giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”.

Câu 2. Thí sinh cần đáp ứng đúng các yêu cầu cơ bản của đề bài: Viết một bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của mình về ý kiến: “Nghề nghiệp không làm nên sự cao quý cho con người mà chính con người mới làm nên sự cao quý cho nghề nghiệp”.

Thí sinh có thể trình bày nội dung theo những cách thức khác nhau. Sau đây là một cách làm cụ thể :

- Giới thiệu vấn đề: có ai đó đã nói rằng : “điều quan trọng nhất của con người là chọn cho mình một nghề để mưu sinh và sống với nó đến cuối đời”. Tuy nhiên, có nhiều người đã chọn nghề theo xu hướng của dư luận. Việc chọn lầm nghề để lại những hậu quả nghiêm trọng cho cá nhân và xã hội. Vì vậy đã có ý kiến cho rằng “Nghề nghiệp không làm nên sự cao quý cho con người mà chính con người mới làm nên sự cao quý cho nghề nghiệp”. Sau đây chúng ta thử phân tích và bàn luận về ý kiến trên.

- Giải thích :

+ Nghề nghiệp là công việc chuyên môn, làm theo sự phân công lao động của xã hội.

+ Phân công xã hội ngày càng nhiều, càng sâu nên xã hội có nhiều ngành nghề và giữ vị trí khác nhau trong xã hội.

+ Xã hội thường xuyên phát triển; có nghề nghiệp mới phát sinh nhưng cũng có những nghề nghiệp phải bị tàn lụi. Do đó có nghề dễ mang lại sự thành công (danh tiếng, tiền của, địa vị…) nhưng cũng có nghề không được như vậy. Cho nên dẫn đến sự tồn tại trong xã hội quan niệm về sự cao quý, sang hèn, tốt xấu… trong nghề nghiệp.

- Bàn luận:

+ Nghề nghiệp không làm nên sự cao quý cho con người vì

* Mỗi nghề đều có đặc điểm, vị trí riêng trong cuộc sống xã hội.

* Nghề nghiệp nảy sinh từ nhu cầu xã hội, do đó mọi nghề đều cần thiết cho cuộc sống, vì thế mỗi nghề đều có vai trò không thể thiếu được trong đời sống xã hội, do đó nghề chân chính nào cũng đều cao quý cả.

* Tuy nhiên do đặc trưng riêng của một số ngành nghề, do ý nghĩa đặc biệt của nó đối với đời sống, một số ngành nghề được đặc biệt biểu dương: nghề dạy học, nghề thầy thuốc…

+ Mà chính con người mới làm nên sự cao quý cho nghề nghiệp vì

* Con người là chủ thể của hoạt động nghề nghiệp, có tính chất quyết định đối với giá trị của hoạt động nghề nghiệp.

* Con người có giá trị tự thân, chịu ảnh hưởng của môi trường, hoàn cảnh. Vì vậy có kẻ tốt, người xấu, chính vì thế điều này tạo nên giá trị của nghề nghiệp.

* Trong những ngành nghề được biểu dương đặc biệt vẫn có những “con sâu làm rầu nồi canh”. Trong những ngành nghề do bị thành kiến mà bị coi thường vẫn có những con người cao quý, có cách hành xử được mọi người ngưỡng mộ, ca ngợi.

* Làm rõ tại sao con người mang đến sự cao quý cho nghề nghiệp (dẫn chứng). Chính tư cách và đức hạnh sáng ngời của con người làm cho người khác phải tôn trọng nghề nghiệp của họ.

- Bài học nhận thức và hành động:

+ Cần nhận thức: không nên có tư tưởng phân biệt nghề sang trọng, cao quý và nghề thấp hèn. Cần phê phán quan niệm phân biệt này vì nó không đúng đắn, nó tồn tại trong xã hội phong kiến ngày xưa và không nên tiếp tục trong cuộc sống ngày nay.

+ Cần thấy những việc làm không chính đáng: ví dụ  như trộm cướp, gian dối… để kiếm sống không phải là nghề nghiệp chân chính như chúng ta đang bàn.

+ Cần thấy giá trị đúng đắn của nghề nghiệp; nghề nghiệp chân chính nào cũng có giá trị và đều đáng được trân trọng. “Giá trị của một con người là lợi ích của họ mang lại cho người khác chứ không phải là nghề nghiệp của họ”.

+ Cần có thái độ đúng đắn khi chọn nghề. Không nên chạy theo quan điểm hời hợt (sang hèn…) về nghề nghiệp của một số người. Cần chọn nghề phù hợp với năng lực, với ước mơ, hoàn cảnh của bản thân, nhu cầu và sự phát triển của xã hội.

+ Với nghề nghiệp cần “nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”, chuyên tâm rèn luyện tay nghề, giữ gìn lương tâm nghề nghiệp, trao dồi đạo đức để làm hiển vinh nghề nghiệp, giá trị bản thân.

            - Tổng kết : “Không phải nghề nghiệp mang đến sự cao quý cho con người mà chính con người mang đến sự cao quý cho nghề nghiệp” là một ý kiến đúng đắn, nó là một lời khuyên, một lời nhắc nhở đối với mọi người nhất là đối với thanh niên đang đứng trước ngưỡng cửa lựa chọn nghề nghiệp.

Câu 3.a.

I. GIỚI THIỆU

-  Đất Nước trích  từ “Mặt đường khát vọng” là trường ca độc đáo của Nguyễn Khoa Điềm, ra đời trong chiến tranh ác liệt thời chống Mĩ, tại chiến trường Trị - Thiên - một điểm nóng - trên chiến trường miền Nam vào năm 1971. Bài thơ đã truyền đến người đọc bao xúc động, tự hào về đất nước và nhân dân.

- Đoạn thơ sau thể hiện quan niệm lớn của nhà thơ về “Đất nước này là Đất Nước của nhân dân”

(Trích đoạn thơ)

II. NỘI DUNG

(Thí sinh có thể trình bày nhiều cách nhưng đảm bảo những nội dung cơ  bản sau đây)

1. Giới thiệu chung

- Bài “Đất nước” là chương V của trường ca này. Tác giả đã sử dụng một cách sáng tạo các chất liệu - thi liệu từ tục ngữ, ca dao dân ca, từ truyền thuyết cổ tích đến phong tục, ngôn ngữ… của nền văn hoá dân tộc để khơi nguồn cảm hứng về Đất nước, một Đất nước có nguồn gốc lâu đời, một Đất nước của Nhân dân vĩnh hằng muôn thuở.

2. Xác định vị trí và nội dung đoạn trích

-         Vị trí : từ câu 66 đến câu 81.

-         Nội dung: Thể hiện tư tưởng chủ đạo “Đất Nước của Nhân dân”

1. Những hy sinh thầm lặng của cha ông ta trong suốt lịch sử đất nước

-         Tâm hồn giản dị.

-         Là những con người bình thường “vô danh” mà tâm hồn cao đẹp

-         Hy sinh vì Đất Nước một cách bình thản và đầy trách nhiệm.

2. Truyền lửa sống và giữ hồn dân tộc

- Ý thức dân tộc “truyền giọng điệu mình” cho thế hệ sau.

-  Mang theo hồn Đất Nước “ tên xã tên làng trong mỗi chuyến di dân”

- Lao động với tất cả tấm lòng  yêu thương vì con cháu “người sau trồng cây hái quả”.

- Suốt hàng ngàn năm lịch sử, chính Nhân Dân là những người sáng tạo nên Đất Nước này: “Không ai nhớ mà đặt tên - Nhưng họ đã làm ra Đất Nước”. Hạt lúa do bàn tay dân ta trồng; lấy hòn than, con cúi để giữ lửa; truyền cho con cháu tiếng nói ông cha; đắp đập be bờ để làm ra cây trái. Họ “đã làm” và “đã giữ”, “họ truyền”, “họ đắp đập be bờ”... và “bốn nghìn lớp người” đã làm nên tất cả:

Ngôn ngữ thơ (giữ và truyền, gánh, đắp đập be bờ) được nhấn đi nhấn lại để tô đậm truyền thống cần cù lao động của Nhân Dân - chủ nhân của Đất Nước.

“Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm

Có nội thù thì vùng lên đánh bại”.

- Tư tưởng “Đất Nước của Nhân dân” là sự ngợi ca mồ hôi và xương máu của nhân dân. “Không có mồ hôi và máu thì các dân tộc không thể có lịch sử” (Ăngghen). Chính vì thế mà nhà thơ trẻ này đã viết:

“Để Đất Nước là Đất Nước Nhân dân,

Một câu thơ hai lần nhắc lại từ “Đất Nước”, hai lần láy lại từ “Nhân dân”, biểu lộ biết bao tình thương mến!.

C. Nhận định chung                                                                                                                 

- Ở phần sau, tất cả đều quy chiếu về tư tưởng “Đất Nước của Nhân dân”. Đó là một chân lí cao cả mà giản dị biết bao ! Một chân lí đã được nhận thức trong suốt quá trình phát triển dài lâu của lịch sử đất nước, để rồi nó cất lên thành lời tuyên ngôn đầy nhiệt huyết và vang động sâu xa.

- Đất Nước” với những câu thơ mở rộng đậm đặc chất văn xuôi. Yếu tố chính luận và chất trữ tình, chất cảm xúc hòa quyện, làm cho chất thơ dào dạt, ý tưởng sâu sắc, mới mẻ.

II. KẾT LUẬN

- Một thể thơ tự do đầy phóng khoáng với việc tiếp thu các chất liệu dân gian hết sức độc đáo và tài hoa của nguyễn Khoa Điềm. Đoạn thơ là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hình thức trữ tình – chính trị với các chất liệu từ ca dao, cổ tích, huyền thoại,…

- Thể hiện tư tưởng cốt lõi và tiến bộ.

Câu 3.b. Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần làm nổi bật các nội dung cơ bản sau:

            I. Mở bài:

            - Giới thiệu tác giả Nguyễn Minh Châu.

            - Giới thiệu tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa”.

            - Giới thiệu luận đề: “Qua nhân vật người đàn bà hàng chài, tác giả thể hiện cái nhìn thấu hiểu và trĩu nặng tình thương đối với con người”.

            II. Thân bài:

            1. Phân tích nhân vật người đàn bà hàng chài:

            a/ Người đàn bà hàng chài là một người phụ nữ lao động có bề ngoài lam lũ, xấu xí; cuộc sống vất vả, nghèo đói nhưng lại là một con người sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời:

- Ngoại hình: bà ta có một thân hình “cao lớn, thô kệch”, mặt rỗ, khuôn mặt mệt mỏi.

- Hoàn cảnh: làm nghề chài lưới, thuyền nhỏ, con đông; việc kiếm sống khó khăn, “có lúc trời làm động biển, cả nhà phải ăn xương rồng luộc chấm muối” hàng tháng.

- Tâm hồn, tính cách:

+ Nhẫn nhục, cam chịu:

. Thầm lặng chịu đựng những trận đòn dữ dội của chồng “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” như một cách để chia sẻ sự thay đổi tâm tính của chồng.

. Khi đến tòa án huyện gặp chánh án Đẩu và được khuyên li hôn, bà ta đã khiến cho Đẩu và Phùng ngạc nhiên với hành động “chắp tay vái lia lịa” và nói “Quý tòa bắt tội con cũng được, bỏ tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”.

+ Thấu hiểu lẽ đời, sâu sắc:

. Thể hiện qua sự thay đổi thái độ của bà ta với Đẩu và Phùng: từ chỗ xưng hô “quý tòa – con” chuyển sang “các chú – chị”

. Qua câu chuyện cuộc đời của người phụ nữ không có nhan sắc “cả phố không ai lấy”; được anh con trai hàng chài “cục tính nhưng hiền lành” lấy làm vợ, ta thấy dường như trong tình cảm của bà giành cho người chồng vũ phu có cả sự biết ơn.

. Bà ta đã dùng những lý lẽ sâu sắc để giải thích cho thái độ cam chịu: làm nghề hàng chài trên thuyền cần phải có “một người đàn ông để chèo chống khi phong ba bão táp”; cần có một người chồng chỉ vì những đứa con của bà cần được sống và lớn lên trong sự chăm sóc của cả cha lẫn mẹ.

. Bà ta hiểu sâu sắc hành động vũ phu của người chồng chẳng qua chỉ vì gia đình nghèo khổ, con cái nheo nhóc, không gian sống ngột ngạt “thuyền nào cũng trên dưới chục đứa con”.

b/ Người đàn bà hàng chài còn là một người phụ nữ giàu đức hy sinh:

- Trong khổ đau triền miên, bà ta vẫn chắt lọc được những niềm hạnh phúc nhỏ nhoi “trên thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái chúng tôi sống hòa thuận, vui vẻ”.

- Niềm hạnh phúc lớn nhất của bà là những lúc “ngồi nhìn đàn con tôi, chúng nó được ăn no”.

- Đó là những lý do giải thích tại sao người đàn bà ấy sống nhẫn nhục, chịu đựng, không muốn ly hôn. Ẩn đằng sau sự nhẫn nhục ấy là một bản năng sinh tồn mãnh liệt và một tấm lòng hy sinh rất đáng trân trọng.

2. Chứng minh Nguyễn Minh Châu đã thể hiện cái nhìn thấu hiểu và trĩu nặng tình thương đối với con người:

- Nguyễn Minh Châu được xem là nhà văn đi tiên phong của văn học Việt Nam thời kì đổi mới. Từ những tác phẩm xuất sắc về đề tài chiến tranh, ông chuyển sang cảm hứng thế sự đời tư với ngòi bút đậm màu sắc đạo đức và triết lý nhân sinh. “Chiếc thuyền ngoài xa” thể hiện xuất sắc phong cách tự sự - triết lý của ông.

- Với “Chiếc thuyền ngoài xa”, ông đã chọn được một nhan đề có ý nghĩa sâu sắc, khái quát được mối quan hệ giữa nghệ thuật với đời sống và gởi gắm một thông điệp quan trọng: “Nghệ thuật bắt nguồn từ cuộc sống nhưng cuộc sống không phải bao giờ cũng là nghệ thuật”. Từ đó, nhà văn muốn nói rằng: không được có cái nhìn một chiều, hời hợt khi chiêm ngưỡng vẻ đẹp của nghệ thuật cũng như khám phá những bí ẩn bên trong thân phận con người.

- Tác giả đã chọn được một tình huống truyện độc đáo, mang tính phát hiện và vẻ đẹp tâm hồn của người đàn bà hàng chài là phát hiện mang chất nhân văn nhất.

- Nghệ thuật đối lập tương phản đã được nhà văn sử dụng như một biện pháp nghệ thuật cơ bản của tác phẩm. Đó là đối lập giữa nghệ thuật và cuộc sống; giữa bên ngoài và bên trong; kể cả tính cách nhân vật cũng được phát hiện trên các mặt đối lập.

- Từ tất cả những điều đã nói ở trên, có thể khẳng định “Chiếc thuyền ngoài xa” đã thể hiện cái nhìn thấu hiểu và trĩu nặng tình thương của Nguyễn Minh Châu đối với con người. Chính điều đó đã làm nên một tác phẩm vừa có giá trị hiện thực đặc sắc vừa có giá trị nhân đạo cao cả.

III. Kết luận:

- Khẳng định tác phẩm đã thể hiện rõ nét tấm lòng yêu thương, đồng cảm của tác giả dành cho những số phận bất hạnh, lam lũ.

- Tác phẩm đã để lại một ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc với những triết lý nhân sinh độc đáo.

TS. Đinh Phan Cẩm Vân

(Trung tâm LTĐH Vĩnh Viễn – TP.HCM)

Đáp án chính thức thi ĐH Khối D môn Văn

Nếu có hình trong tệp đính kèm này, hình này sẽ không được hiển thị.  Tải xuống tệp đính kèm gốc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐÁP ÁN - THANG ĐIỂM

ĐỀ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2012

ĐỀ CHÍNH THỨC

Môn: NGỮ VĂN; Khối: D

(Đáp án - Thang điểm có 04 trang)

Câu Ý

Nội dung

1

Hoàn cảnh diễn ra việc Mị nhìn thấy dòng nước mắt của A Phủ; ý nghĩa của

sự việc ấy đối với tâm lí của nhân vật Mị

2,0

1. Hoàn cảnh diễn ra sự việc Mị nhìn thấy dòng nước mắt của A Phủ (1,0 điểm)

- Do sơ ý để hổ bắt mất bò, A Phủ bị thống lí Pá Tra trói đứng, bỏ mặc cho đói rét

suốt mấy đêm liền giữa kì sương muối khắc nghiệt ở Hồng Ngài; còn Mị sau bao

năm bị đày đọa cùng cực cũng đã trở nên chai lì. Những đêm trước, tuy vẫn trở

dậy thổi lửa, hơ tay, nhìn thấy A Phủ bị trói nhưng Mị chỉ dửng dưng, vô cảm.

0,5

- Đêm ấy, trong nỗi bất lực, bế tắc và hoàn toàn tuyệt vọng, A Phủ đã khóc; đúng

lúc đó, Mị nhìn sang và bắt gặp dòng nước mắt của A Phủ.

0,5

2. Ý nghĩa của sự việc đối với tâm lí của nhân vật Mị (1,0 điểm)

- Việc nhìn thấy dòng nước mắt của A Phủ là khởi đầu cho sự thay đổi lớn trong

tâm lí của Mị; Mị nhớ lại lần cũng bị hành hạ như thế, mà xót xa thương mình; từ

đó đồng cảm với nỗi đơn độc và tuyệt vọng của A Phủ.

0,5

- Từ mối đồng cảm ấy, Mị càng hiểu sâu sắc hơn sự độc ác của cha con thống lí

Pá Tra, thấy rõ sự nguy khốn vô lí đang ập xuống A Phủ; lòng trắc ẩn của người

phụ nữ phút chốc thức dậy đã đem lại sức mạnh cho Mị, khiến Mị dám liều mình

cứu A Phủ.

0,5

2

Trình bày suy nghĩ về ý kiến: Ngưỡng mộ thần tượng là một nét đẹp văn hóa,

nhưng mê muội thần tượng là một thảm họa

3,0

1. Giải thích ý kiến (0,5 điểm)

- Ngưỡng mộ thần tượng là sự tôn kính, mến phục nồng nhiệt dành cho những đối

tượng được xem là hình mẫu lí tưởng hoặc có quyền năng đặc biệt, có sức cuốn

hút mạnh mẽ đối với cá nhân hay cộng đồng; mê muội thần tượng là sự say mê,

tôn sùng một cách mù quáng, thiếu tỉnh táo trước thần tượng.

- Về nội dung, ý kiến này đề cập đến tính hai mặt của việc say mê thần tượng: nếu

ngưỡng mộ đúng mức là tích cực, thì ngưỡng mộ quá mức là tiêu cực và có thể

còn gây ra hậu quả khôn lường.

0,5

2. Bàn luận về ý kiến (2,0 điểm)

- Ngưỡng mộ thần tượng là một nét đẹp văn hóa (1,0 điểm):

+ Ngưỡng mộ thần tượng thể hiện nhu cầu văn hóa cao của con người: nhu cầu

được sống trong những tình cảm cao cả, nồng nhiệt; nhu cầu được hướng tới,

vươn tới những tầm cao, những đỉnh cao sáng giá của đời sống.

0,5

---

+ Ngưỡng mộ thần tượng là một ứng xử văn hóa, biểu hiện ở các phương diện:

thái độ trân trọng mến phục; hành động tôn vinh cổ vũ; ngôn ngữ ca ngợi tán

dương.

0,5

- Mê muội thần tượng là một thảm họa (1,0 điểm):

+ Mê muội thần tượng là trạng thái mù quáng trong nhận thức, thái quá trong tình

cảm, không còn khả năng suy xét, phân biệt đúng sai, lẫn lộn về giá trị; mê muội

thần tượng còn dẫn đến hành động sai lầm quá khích, gây ra những hậu quả tệ hại

cho bản thân và xã hội.

+ Việc mù quáng chạy theo thần tượng hay khuyếch trương thần tượng quá mức

đều là biểu hiện của sự mê muội thần tượng, đều là những thái độ và ứng xử thiếu

lành mạnh, thậm chí thiếu văn hóa, có thể gây ra những hậu quả khôn lường.

0,5

0,5

3. Bài học nhận thức và hành động (0,5 điểm)

- Cần có nhận thức đúng đắn về việc ngưỡng mộ thần tượng và lường được những

hậu quả của sự mê muội để có thái độ và cách ứng xử phù hợp, làm cho tâm hồn

phong phú hơn, nâng tầm văn hóa cho bản thân, từ đó phấn đấu vươn tới những

tầm cao của đời sống.

- Biết chế ngự những cảm xúc say mê thái quá trước thần tượng, không chạy theo

thần tượng một cách mù quáng; phê phán mọi biểu hiện mê muội thần tượng trong

cuộc sống hàng ngày, trước hết là trong học đường.

0,5

3.a

Cảm nhận về ý nghĩa của kết thúc truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao và

truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân

5,0

1. Vài nét về tác giả, tác phẩm (0,5 điểm)

- Nam Cao là một nhà nhân đạo lớn, một ngòi bút hiện thực xuất sắc, một bậc

thầy về nghệ thuật truyện ngắn; sáng tác mang triết lí nhân sinh sâu sắc. Chí Phèo

là đỉnh cao trong sự nghiệp của Nam Cao; truyện có kết thúc độc đáo, tô đậm

được chủ đề tư tưởng của tác phẩm.

- Kim Lân là nhà văn có sở trường về truyện ngắn; chuyên viết về nông thôn và

đời sống của người dân nghèo với ngòi bút đôn hậu và hóm hỉnh. Vợ nhặt là

truyện ngắn tiêu biểu của Kim Lân; kết thúc truyện đặc sắc, khắc sâu được chủ đề

tư tưởng của tác phẩm.

0,5

2. Về ý nghĩa của kết thúc truyện ngắn Chí Phèo (2,0 điểm)

- Ý nghĩa nội dung (1,0 điểm):

+ “Cái lò gạch cũ” vốn là nơi Chí Phèo bị bỏ rơi lúc lọt lòng, giờ đây khi Chí

Phèo vừa chết lại xuất hiện trong ý nghĩ của thị Nở ở kết thúc truyện, đã gợi ra

được sự quẩn quanh, bế tắc trong tấn bi kịch tha hóa và bị cự tuyệt quyền sống

lương thiện của người nông dân.

0,5

+ Kết thúc truyện thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc của Nam Cao: đồng cảm với

nỗi thống khổ của người nông dân dưới ách thống trị tàn bạo của bọn địa chủ

phong kiến, trân trọng khát vọng được sống lương thiện của họ.

0,5

---

- Ý nghĩa nghệ thuật (1,0 điểm):

+ Truyện kết thúc bằng cách lặp lại hình ảnh ở phần mở đầu tạo nên kết cấu đầu

cuối tương ứng gợi ra vòng tròn luẩn quẩn của thân phận Chí Phèo, giúp tô đậm

chủ đề tư tưởng: cuộc đời Chí Phèo tuy kết thúc nhưng tấn bi kịch Chí Phèo sẽ

vẫn còn tiếp diễn.

0,5

+ Kết thúc truyện vừa khép vừa mở dành nhiều khoảng trống cho người đọc tưởng

tượng và suy ngẫm, tạo ra được dư âm sâu bền đối với sự tiếp nhận.

0,5

3. Về ý nghĩa của kết thúc truyện ngắn Vợ nhặt (2,0 điểm)

- Ý nghĩa nội dung (1,0 điểm):

+ Hình ảnh “đám người đói và lá cờ đỏ” hiện lên trong tâm trí Tràng vừa gợi ra

cảnh ngộ đói khát thê thảm vừa gợi ra những tín hiệu của cuộc cách mạng, cả hai

đều là những nét chân thực trong bức tranh đời sống lúc bấy giờ.

0,5

+ Kết thúc truyện góp phần thể hiện tư tưởng nhân đạo của Kim Lân: trân trọng

niềm khát vọng sống ngay bên bờ vực cái chết của người lao động nghèo; niềm

tin bất diệt vào tương lai tươi sáng.

0,5

- Ý nghĩa nghệ thuật (1,0 điểm):

+ Hình ảnh dùng để kết thúc truyện là triển vọng sáng sủa của hiện thực tăm tối,

đó là tương lai đang nảy sinh trong hiện tại, vì thế nó quyết định đến âm hưởng

lạc quan chung của câu chuyện.

0,5

+ Đây là kiểu kết thúc mở giúp thể hiện xu hướng vận động tích cực của cuộc

sống được mô tả trong toàn bộ câu chuyện; dành khoảng trống cho người đọc suy

tưởng, phán đoán.

0,5

4. Về sự tương đồng và khác biệt của hai kết thúc truyện (0,5 điểm)

- Tương đồng: Hai kết thúc truyện cùng phản ánh hiện thực tăm tối của con người

trước Cách mạng tháng Tám; cùng góp phần thể hiện tư tưởng nhân đạo của mỗi

nhà văn; cùng là những kết thúc có tính mở, giàu sức gợi.

- Khác biệt: Kết thúc truyện Chí Phèo phản ánh hiện thực luẩn quẩn, bế tắc của

người nông dân lao động, được thể hiện qua kết cấu đầu cuối tương ứng hàm ý

tương lai sẽ chỉ là sự lặp lại của hiện tại; kết thúc truyện Vợ nhặt phản ánh xu

hướng vận động tất yếu của số phận con người, được thể hiện qua kết cấu đối lập

hàm ý tương lai sẽ mở lối cho hiện tại.

0,5

3.b

Cảm nhận về hình ảnh tạo vật thiên nhiên và tâm trạng của nhân vật trữ tình

trong đoạn thơ của bài Tràng giang

5,0

1. Vài nét về tác giả, tác phẩm (0,5 điểm)

- Huy Cận là nhà thơ lớn của phong trào Thơ mới; hồn thơ luôn khao khát, lắng

nghe sự hòa điệu giữa lòng người với tạo vật; một phong cách thơ hiện đại mà

thấm đượm nhiều yếu tố cổ điển; giàu chất suy tưởng, triết lí.

- Tràng giang là bài thơ xuất sắc, được in trong tập Lửa thiêng, rất tiêu biểu cho

“nỗi buồn sông núi” của Huy Cận; trong đó hình ảnh tạo vật thiên nhiên thấm đẫm

tâm trạng của cái tôi trữ tình, vừa tiêu biểu cho thời đại Thơ mới vừa phảng phất

phong vị cổ điển.

0,5

---

2. Hình ảnh tạo vật thiên nhiên và tâm trạng của nhân vật trữ tình (4,5 điểm)

- Hình ảnh tạo vật thiên nhiên (1,5 điểm):

+ Hình ảnh trung tâm là dòng tràng giang - một tạo vật thiên nhiên trường cửu, vô

biên, rợn ngợp với nỗi buồn mênh mang, bất tận.

0,5

+ Không gian thơ mở ra với tất cả các chiều hướng bao la, bát ngát của vũ trụ.

+ Thiên nhiên quạnh vắng, vạn vật cách rời, chia lìa: sự vật nhỏ bé thì mong manh

trôi dạt giữa mênh mông sóng nước; tạo vật to lớn thì trơ trọi, lạc lõng; không

gian chiều hôm thiếu vắng mọi âm thanh sự sống.

0,5

0,5

- Tâm trạng của nhân vật trữ tình (1,5 điểm):

+ Cái tôi cô đơn thấu cảm được sự nhỏ bé, bơ vơ trong vũ trụ rộng lớn.

+ Cái tôi lạc lõng cảm thấy mình trôi dạt trong thời gian, lưu lạc trong dòng đời.

+ Tâm trạng ẩn chứa nỗi sầu nhân thế, thời thế, vừa tiêu biểu cho cái tôi thời đại

Thơ mới vừa mang khí vị Đường thi.

0,5

0,5

0,5

- Nghệ thuật (1,5 điểm):

+ Thể thơ thất ngôn trang nghiêm, cổ kính; thi liệu vừa mới mẻ vừa cổ điển.

+ Phép đối ngẫu trong kết cấu, phép tương phản trong mô tả sự vật được sử dụng

nhuần nhuyễn, linh hoạt.

+ Ngôn từ có sự phối thanh nhịp nhàng; hệ thống từ láy hòa hợp với nhịp thơ đăng

đối tạo nên âm điệu trầm buồn, trôi chảy triền miên.

0,5

0,5

0,5

Lưu ý chung: Thí sinh có thể làm bài theo những cách khác nhau, nhưng phải đảm bảo những

yêu cầu về kiến thức. Trên đây chỉ là những ý cơ bản thí sinh cần đáp ứng; việc cho điểm cụ thể

từng câu cần dựa vào bản hướng dẫn chấm kèm theo.

- Hết -

Đáp án chính thức Văn Khối C Thi ĐH 2012

Nếu có hình trong tệp đính kèm này, hình này sẽ không được hiển thị.  Tải xuống tệp đính kèm gốc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐÁP ÁN - THANG ĐIỂM

ĐỀ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2012

ĐỀ CHÍNH THỨC Môn: NGỮ VĂN; Khối: C

(Đáp án - Thang điểm có 04 trang)

Câu Ý

Nội dung

Điểm

1

Ở phần nói về thượng nguồn, sông Hương được ví với hình ảnh hai người phụ

nữ nào? Ý nghĩa của những hình ảnh ấy?

2,0

1. Hình ảnh hai người phụ nữ (0,5 điểm)

- Cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại.

- Người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở.

0,5

2. Ý nghĩa của những hình ảnh ấy (1,5 điểm)

- Về nội dung:

+ Hình ảnh cô gái Di-gan thể hiện vẻ đẹp vừa huyền bí, dữ dội vừa tự do, trong

sáng của sông Hương giữa lòng Trường Sơn - một vẻ đẹp còn đầy tính bản năng.

+ Hình ảnh người mẹ phù sa tô đậm vẻ đẹp dịu dàng và trí tuệ của sông Hương khi

ra khỏi rừng - một vẻ đẹp của sự trưởng thành mang cốt cách văn hoá.

- Về nghệ thuật:

Hình ảnh ví von đặc sắc khiến sông Hương hiện ra như một sinh thể có hồn cốt và

làm nổi bật được những nét đối cực trong tính cách của sông Hương; gia tăng chất

trữ tình, chất thơ cho lời văn tùy bút.

0,5

0,5

0,5

2

Trình bày suy nghĩ về ý kiến: Kẻ cơ hội thì nôn nóng tạo ra thành tích, người

chân chính thì kiên nhẫn lập nên thành tựu

3,0

1. Giải thích ý kiến (0,5 điểm)

- Kẻ cơ hội là người lợi dụng thời cơ để mưu cầu lợi ích trước mắt, bất kể việc làm

đúng hay sai; người chân chính là người luôn biết sống đúng với thực chất và phù

hợp với những giá trị xã hội; thành tích là những kết quả được đánh giá tốt; thành

tựu là những thành quả có ý nghĩa lớn, đạt được sau một quá trình bền bỉ phấn đấu.

- Về nội dung, ý kiến này chỉ ra sự đối lập về lối sống và cách hành xử trong công

việc giữa loại người cơ hội và người chân chính.

0,5

2.

Bàn luận về ý kiến (2,0 điểm)

- Kẻ cơ hội thì nôn nóng tạo ra thành tích (1,0 điểm)

+ Do thói vụ lợi, bất chấp đúng sai nên trong công việc, kẻ cơ hội không cầu “kết

quả tốt” mà chỉ cầu “được đánh giá tốt”. Kẻ càng vụ lợi thì càng nôn nóng có được

thành tích. Bởi thế, loại người này thường chỉ tạo ra thành tích giả.

+ Về thực chất, cách hành xử ấy là lối sống giả dối, là thói ăn gian làm dối khiến cho

thật giả bất phân, làm băng hoại các giá trị trong xã hội; đó chính là sự suy đồi về

đạo đức; lối sống cơ hội này đã khiến bệnh thành tích lan tràn như hiện nay.

0,5

0,5

---

- Người chân chính thì kiên nhẫn lập nên thành tựu (1,0 điểm)

+ Coi trọng chất lượng thật, kết quả thật là đức tính của người chân chính. Bởi thế

họ thường kiên nhẫn trong mọi công việc để làm nên những kết quả thực sự, những

thành quả có ý nghĩa lớn. Đối với họ, chỉ có những thành quả thực mới tạo nên giá

trị thực của con người, dù có khi phải trả giá đắt.

+ Về thực chất, cách hành xử ấy thuộc về lối sống chân thực, trung thực, biểu hiện

của những phẩm chất cao quý; giúp tạo nên những thành quả thực, những giá trị đích

thực cho mình và cộng đồng, góp phần thúc đẩy xã hội tiến lên.

0,5

0,5

3. Bài học nhận thức và hành động (0,5 điểm)

- Cần nhận thức rõ đây là hai kiểu người đối lập nhau về nhân cách: một loại người

tiêu cực thấp hèn cần phê phán, một mẫu người tích cực cao cả cần trân trọng.

- Cần noi theo lối sống của những người chân chính, luôn coi trọng những kết quả

thật và kiên nhẫn phấn đấu để lập nên những thành tựu; đồng thời lên án lối sống cơ

hội, nôn nóng chạy theo thành tích giả.

0,5

3.a

Cảm nhận về vẻ đẹp sử thi của hình tượng nhân vật Tnú trong tác phẩm Rừng

xà nu của Nguyễn Trung Thành

5,0

1. Vài nét về tác giả, tác phẩm (0,5 điểm)

- Nguyễn Trung Thành là một nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại,

trưởng thành từ hai cuộc kháng chiến, gắn bó mật thiết với mảnh đất Tây Nguyên.

- Rừng xà nu được viết năm 1965, là một thiên truyện kết tinh những vẻ đẹp cơ bản

của khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn trong văn xuôi kháng chiến.

0,5

2. Vẻ đẹp sử thi của nhân vật văn học (0,5 điểm)

- Nhân vật sử thi là mẫu nhân vật anh hùng mang lí tưởng của thời đại, số phận gắn

với những sự kiện lớn của cộng đồng, kết tinh những phẩm chất tiêu biểu nhất của

cộng đồng và lập nên những chiến công hiển hách.

- Nhân vật sử thi thường được khắc họa trong những bối cảnh không gian kì vĩ, cách

trần thuật trang trọng, giọng điệu thiết tha hùng tráng.

0,5

3.

Vẻ đẹp sử thi của hình tượng nhân vật Tnú (4,0 điểm)

a. Nội dung hình tượng (3,0 điểm)

- Nhân vật có số phận gắn bó với những biến cố lớn của làng Xô Man (1,5 điểm)

+ Khi còn nhỏ, Tnú là đứa trẻ mồ côi được buôn làng cưu mang đùm bọc và trở

thành người con ưu tú của làng Xô Man.

+ Khi kẻ thù giày xéo quê hương, Tnú phải chịu nhiều đau thương mất mát, tiêu biểu

cho nỗi đau thương mất mát lớn của dân tộc.

+ Khi được giác ngộ cách mạng và vùng lên quật khởi, quá trình trưởng thành của Tnú

cũng rất điển hình cho con đường đến với cách mạng của người dân Tây Nguyên.

0,5

0,5

0,5

- Nhân vật mang tầm vóc của người anh hùng (1,5 điểm)

+ Tnú có niềm tin trong sáng và sắt đá vào chân lí của cách mạng.

+ Tnú có một tình yêu lớn lao, sâu sắc với gia đình, quê hương xứ sở và một lòng

căm thù giặc mãnh liệt.

+ Tnú có một khí phách phi thường, một tinh thần chiến đấu quả cảm vô song.

0,5

0,5

0,5

2

---

b. Nghệ thuật khắc họa hình tượng (1,0 điểm)

- Không khí truyện được dựng như các cuộc kể khan truyền thống của các già làng

thuở trước; lối viết truyện ngắn hiện đại pha trộn nhiều yếu tố sử thi dân gian khiến

một nhân vật của thời đại chống Mĩ, lại phảng phất hình bóng những anh hùng sử thi

cổ đại.

- Bút pháp nghệ thuật có sự kết hợp giữa tả thực và biểu tượng: nhân vật Tnú gắn

liền với một biểu tượng về sức sống bất diệt của người Tây Nguyên đó là cây xà nu;

hình ảnh đôi bàn tay Tnú được miêu tả như một biểu tượng độc đáo cho cuộc đời và

số phận của nhân vật; giọng điệu trang trọng, hào hùng; ngôn ngữ đầy chất tạo hình

và chất thơ.

0,5

0,5

3.b

Cảm nhận về hai đoạn thơ trong bài Đây thôn Vĩ Dạ và Tương tư

5,0

1. Vài nét về tác giả, tác phẩm (0,5 điểm)

- Hàn Mặc Tử được xem là hiện tượng lạ nhất của phong trào Thơ mới với sức sáng

tạo mãnh liệt và đa dạng; Đây thôn Vĩ Dạ in trong tập Đau thương, là thi phẩm xuất

sắc của thơ Việt Nam hiện đại.

- Nguyễn Bính là nhà thơ “chân quê” của phong trào Thơ mới với phong vị dân gian

đậm đà; Tương tư in trong tập Lỡ bước sang ngang, là một bài thơ tiêu biểu cho

phong cách thơ độc đáo của ông.

0,5

2. Về đoạn thơ trong bài Đây thôn Vĩ Dạ (2,0 điểm)

a. Về nội dung (1,0 điểm)

- Cảnh vườn thôn Vĩ buổi ban mai toát lên vẻ đẹp tinh khôi, thanh tân với hình ảnh

nắng hàng cau nắng mới lên, với sắc xanh mướt như ngọc của cây lá, với đường nét

duyên dáng thanh nhã của lá trúc che ngang. Con người mang vẻ đẹp chân thực,

phúc hậu với khuôn mặt chữ điền thấp thoáng sau hàng lá trúc; cảnh và người hoà

hợp làm nên một bức tranh bình dị mà cao sang, thơ mộng.

- Nhân vật trữ tình hiện lên qua nỗi hoài niệm chốn cũ cảnh xưa; tình yêu dành cho

thôn Vĩ có sự chan hòa giữa tình lứa đôi và tình yêu sự sống, vừa thiết tha vừa phảng

phất u hoài.

b. Về nghệ thuật (1,0 điểm)

- Câu hỏi tu từ đa sắc thái: vừa hỏi han, mời mọc vừa nhắc nhớ, hờn trách; giọng thơ

giàu sắc điệu: vừa xốn xang vừa băn khoăn.

- Hình ảnh giàu tính tạo hình, chất họa quyện với chất nhạc, tả thực kết hợp với cách

điệu; từ ngữ tinh tế độc đáo gây ấn tượng mạnh.

0,5

0,5

0,5

0,5

3. Về đoạn thơ trong bài Tương tư (2,0 điểm)

a. Về nội dung (1,0 điểm)

- Tâm trạng tương tư của cái tôi trữ tình mang những sắc thái cụ thể: vừa nhớ mong

vừa khao khát, vừa ướm hỏi vừa “vơ vào”. Không gian thơ là làng cảnh quen thuộc

của xứ Bắc với những hàng cau, giàn giầu, thôn Đoài, thôn Đông. Cả tình lẫn cảnh

đều thể hiện niềm khao khát hôn nhân nồng nàn mà ý vị.

- Sắc điệu tình cảm của cái tôi Thơ mới thấm đượm nỗi lòng của một chàng trai quê

khiến mối tương tư mang đậm vẻ đẹp chân quê.

0,5

0,5

---

b. Về nghệ thuật (1,0 điểm)

- Thể thơ lục bát kiểu ca dao; giọng điệu “quê”, lối nói “quê” đậm đà; lời thơ đăng

đối trùng điệp uyển chuyển.

- Tâm trạng bộc bạch theo lối mượn cảnh tỏ tình; hình ảnh thơ có nhiều cặp đôi hữu

tình ẩn chứa niềm khao khát nhân duyên: Nhà em - nhà anh, giàn giầu - hàng cau,

thôn Đoài - thôn Đông, khiến cho duyên quê quyện chặt với cảnh quê.

0,5

0,5

4. Về sự tương đồng và khác biệt (0,5 điểm)

- Tương đồng: Tâm trạng thơ đều là những nỗi niềm của tình yêu đơn phương, chất

chứa nhiều khao khát và phấp phỏng, khá tiêu biểu cho cái tôi Thơ mới. Bút pháp

lãng mạn trữ tình có sự hòa điệu giữa tả thực với tượng trưng, cách điệu; không

gian thơ đều là khung cảnh quen thuộc của làng quê đất Việt.

- Khác biệt: Ở Đây thôn Vĩ Dạ, tình lứa đôi ẩn sau tình xứ sở; hình ảnh nghiêng về tả

thực kiểu lãng mạn; ngôn ngữ trực tả đậm cảm xúc cá thể...Ở Tương tư, tình cảm lứa

đôi tựa vào tình cảm thôn làng; hình ảnh thơ nghiêng về tính cách điệu dân gian;

ngôn ngữ chân quê thân thuộc...

0,5

Lưu ý chung: Thí sinh có thể làm bài theo những cách khác nhau, nhưng phải đảm bảo những yêu cầu về

kiến thức. Trên đây chỉ là những ý cơ bản thí sinh cần đáp ứng; việc cho điểm cụ thể từng câu cần dựa

vào bản hướng dẫn chấm kèm theo.

- Hết - 

Đề-Gợi ý môn Văn Khối D ( ĐH 2012)

ĐỀ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2012

Môn: NGỮ VĂN; Khối: D

Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề

PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH (5,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)

Trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài (Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2011), việc Mị nhìn thấy “dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại” của A Phủ diễn ra trong hoàn cảnh nào? Sự việc ấy có ý nghĩa gì đối với tâm lí của nhân vật Mị?

Câu 2. (3,0 điểm)

Ngưỡng mộ thần tượng là một nét đẹp văn hóa, nhưng mê muội thần tượng là một thảm họa.

Hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến trên.

II. PHẦN RIÊNG (5,0 điểm)

Thí sinh chỉ được làm một trong hai câu của phần riêng  (câu 3.a hoặc 3.b)

Câu 3.a. Theo Chương trình Chuẩn (5,0 điểm)

            Truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao kết thúc bằng hình ảnh:

Đột nhiên thị thấy thoáng hiện ra một cái lò gạch cũ bỏ không, xa nhà cửa, và vắng người lại qua…

(Ngữ văn 11, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2011, tr.155)

Truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân kết thúc bằng hình ảnh:

Trong óc Tràng vẫn thấy đám người đói và lá cờ đỏ bay phấp phới…

(Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2011, tr.32)

Cảm nhận của anh/ chị về ý nghĩa của những kết thúc trên.

Câu 3.b. Theo chương trình Nâng cao (5,0 điểm) Cảm nhận của anh /chị về hình ảnh tạo vật thiên nhiên và tâm trạng của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ sau:

Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,

Con thuyền xuôi mái nước song song,

Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;

Củi một cành khô lạc mấy dòng.

Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu,

Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.

Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;

Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.

(Tràng giang – Huy Cận, Ngữ văn 11 Nâng cao,

Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2011, tr.49)

BÀI GIẢI GỢI Ý

Câu 1: Thí sinh cần làm rõ hai ý :

            * Hoàn cảnh Mị nhìn thấy :

            - Hằng đêm Mị thức thật khuya và trở dậy thật sớm để hơ lửa, kể cả sau những lần bị A Sử đánh.

            - A Phủ để hổ ăn mất bò nên bị thống lí Pá Tra trói vào cột. Mị nhìn thấy nhưng cô vẫn thản nhiên.

            - Đến đêm thứ ba thì Mị nhìn thấy một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại của A Phủ và Mị đã xúc động.

            * Ý nghĩa của sự việc nói trên đối với tâm trạng của Mị :

            - Hình ảnh một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại của A Phủ là một hình ảnh thương tâm có nhiều ý nghĩa – giọt nước mắt lặng lẽ của một người đàn ông khỏe mạnh, nhanh nhẹn, cứng cỏi đang trở nên tiều tụy trong một xã hội mà đàn ông là người có vai trò tuyệt đối quan trọng. Chính vì vậy, nó đã làm Mị xúc động.

            - Sự việc nói trên đã khơi mở nguồn mạch nhân ái vốn tiềm ẩn trong tâm hồn Mị. Nó đã làm sống lại trong tâm hồn Mị nhiều cảm xúc và suy nghĩ : nó làm Mị nhớ lại thảm cảnh của bản thân; thương thân nên Mị thương cho hoàn cảnh của A Phủ; căm giận sự độc ác của cha con thống lí Pá Tra; thấy việc A Phủ phải chịu, sẽ phải chết là một điều bất công phi lý.

- Sự việc này đã dẫn Mị đi tới một hành động tự phát nhưng rất táo bạo, hợp lý: cởi trói cho A Phủ và chạy trốn theo A Phủ để giải phóng cuộc đời mình khỏi những bất công đau khổ.

Câu 2: Thí sinh cần đáp ứng các yêu cầu cơ bản của câu hỏi: Viết một bài văn ngắn (khoảng 660 từ) với nội dung trình bày suy nghĩ của bản thân về ý kiến được nêu trong đề bài. Sau đây là một vài ví dụ cụ thể :

·        Mở bài: Đặt vấn đề: Con người sinh ra được giáo dục để sống có ích, làm những điều tốt đẹp và hướng thượng. Thần tượng chính là một nét đẹp đầy hào quang và cao thượng để con người chiêm ngưỡng, tôn thờ và phấn đấu. Tuy nhiên, có nhiều người đã ngưỡng mộ thần tượng một cách mê muội và quên cả những nét đẹp chân chính, thiên liêng khác. Chính vì vậy, có người đã đưa ra ý kiến: “Ngưỡng mộ thần tượng là một nét đẹp văn hóa, nhưng mê muội thần tượng là một thảm họa”

·        Thân bài:

+ Giải thích: Thế nào là thần tượng? Thế nào là văn hóa? Thế nào là ngưỡng mộ thần tượng? Thế nào là nét đẹp văn hóa? Thế nào là mê muội thần tượng. Thế nào là một thảm họa?

+  Lý lẽ:

_ Thần tượng là một hình ảnh đẹp mà con người yêu mến, ngưỡng mộ và tôn thờ. Sự ngưỡng mộ thần tượng đã trở thành thói quen tập quán qua nhiều thế hệ, và hơn nữa, ngưỡng mộ thần tượng chính là một nét đẹp văn hóa của loài người.Có một thần tượng để chúng ta ngưỡng mộ và phấn đấu giúp chúng ta sống tốt hơn, đam mê hơn, yêu đời hơn và nỗ lực hơn. Nhiều người cùng ngưỡng mộ một thần tượng tốt có thể chia sẻ với nhau về sở thích, niềm vui và làm phong phú hơn đời sống tinh thần, làm con người cảm thấy gần gũi nhau hơn và thương yêu nhau hơn.

_ Tuy nhiên, có những hiện tượng tôn thờ thần tượng đến mê muội không phân biệt rõ đúng sai. Ví dụ như, có những người hôn cả đôi giày của thần tượng, và hôn cả chỗ ngồi của thần tượng, cũng như những hành động lố bịch khác xuất phát từ sự mê muội thần tượng. Có người mê muội đến nổi, có những việc làm sai của thần tượng cũng cho  là đúng. Từ đó dẫn đến những hành động sai trái, và hậu quả có thể làm mất nhân cách của chính mình. Và có những hành động gây nguy hiểm cho đồng loại. Có những người mê muội trước những thần tượng xa xôi mà quên đi những tình cảm thân thương, thiêng liêng bên cạnh mình, như cha mẹ, thầy cô, bạn bè. Sự mê muội thần tượng là một thảm họa, là sự xói mòn về đạo đức, là sự chạy theo những nét đẹp phù phiếm và hư ảo, bỏ quên những nét đẹp chân thật và những tình cảm thiêng liêng; quên những nhiệm vụ cụ thể và đơn giản của một con người bình thường.

_ Dẫn chứng.

                  + Mở rộng:

      _ Nếu không khắc phục được những hiện tượng này, xã hội càng ngày càng trở nên băng hoại về đạo đức và sự vô cảm càng ngày càng trở nên phổ biến.

      _ Những hiện tượng trên là nhát dao cứa vào lương tâm của những người Việt Nam có đạo đức, là nỗi đau dai dẳng cho thế hệ cha anh.

                  + Liên hệ thực tế:

_ Chúng ta khuyến khích và thông cảm những người ngưỡng mộ thần tượng một cách chính đáng và chừng mực. Coi việc ngưỡng mộ thần tượng một cách chân chính là một nét đẹp văn hóa cần được tôn trọng và duy trì.

_ Đồng thời, chúng ta phải kiên quyết lên án những kẻ mê muội thần tượng. Tuy nhiên, chúng ta hiểu rằng sự mê muội thần tượng là một hiện tượng tự nhiên không thể tránh khỏi. Do đó, chúng ta phải đủ bản lĩnh và kiên trì đấu tranh với những hiện tượng sai trái này.

·        Kết bài: Khẳng định rằng, ngưỡng mộ thần tượng là một nét đẹp văn hóa cần thiết cho tất cả mọi người và mê muội thần tượng là một thảm họa cần phải đấu tranh để hạn chế. Ý kiến trên là một lời nhắc nhở đối với tất cả chúng ta hãy tự nhìn lại mình, hiểu hơn chính mình và những thần tượng của mình; từ đó, có những suy nghĩ và hành động đúng đắn hơn

II. PHẦN RIÊNG

Câu 3a.

I. GIỚI THIỆU: tác giả, tác phẩm

- Nam Cao và Kim Lân là hai  trong những cây bút hiện thực xuất sắc trong đời sống văn học hiện đại Việt Nam, đều viết thành công về đề tài người nông dân.

- Chí Phèo và Vợ nhặt là hai thiên truyện khắc họa tình trạng thê thảm của người nông dân trước cách mạng tháng Tám. Tuy nhiên kết quả cuối cùng có những bước ngoặc khác nhau: Một bên là những ám ảnh đen tối; một bên là hình ảnh gợi nhiều hy vọng.

II. NỘI DUNG (Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải đảm bảo các ý sau đây).

1.      Nêu khái niệm nhân đạo trong văn học.

2.      Cảm nhận hình ảnh “cái lò gạch bỏ không” qua sự ám ảnh của thị Nở trong truyện ngắn Chí Phèo.

a.       Khái quát nội dung tác phẩm Chí Phèo.

b.      Tóm tắt cuộc đời đầy bi kịch của người nông dân Chí Phèo

c.       Ý  nghĩa hình ảnh “cái lò gạch cũ” không người qua lại.

-         Nỗi ám ảnh về sự đen tối và bế tắc của người nông dân trong xã hội bất công khi chưa có ánh sáng cách mạng. Ở đó tình trạng người nông dân bị bọn cường hào ác bá đẩy vào “bước đường cùng”. Người nông dân lương thiện bị bỏ rơi như đứa bé từng bị bỏ rơi trong cái lò gạch cũ.

-         Nông thôn Việt Nam ngày ấy tan hoang chẳng khác gì cái lò gạch bị bỏ hoang.

-         Hiện thực đó có ý nghĩa tố cáo sâu sắc xã hội thực dân nửa phong kiến trước đã tiếp tay cho bọn ác bá giày xéo nông dân.

-         Thể hiện cái nhìn xót xa của nhà văn đối với tương lai đen tối của người nông dân.

3.      Cảm nhận hình ảnh  “đám người đói và lá cờ đỏ bay phấp phới” thoáng hiện qua tâm trí nhân vật Tràng trong truyện ngắn “Vợ nhặt”

a.       Khái quát nội dung tác phẩm “Vợ nhặt”

b.      Tóm tắt về cuộc đời nhân vật Tràng.

c.       Ý nghĩa “đám người đói và lá cờ đỏ bay phấp phới”

+ “đám người đói” vẫn đang là hiện thực.

+ “lá cờ đỏ bay phấp phới” gợi ra một thứ ánh sáng cao đẹp là cách mạng sẽ xua tan bóng tối của hiện thực đói khát ấy.

+ Vượt qua hiện thực đen tối của nạn đói, nhân vật có cái nhìn tin tưởng về phía tương lai.

+ Thông điệp ngợi ca cách mạng, bởi chỉ có cách mạng mới có thể mang đưa nhân dân đến bến bờ tươi sáng.

4.      Nhận định chung

a.       Điểm tương đồng

- Truyện ngắn “Chí phèo” của Nam Cao và “Vợ nhặt” của Kim Lân đều thể hiện ánh nhìn nhân đạo của hai nhà văn đối với đời sống, những mảnh đời bất hạnh trong xã hội cũ.

- Cả hai thiên truyện đều mang ý nghĩa tố cáo sâu sắc xã hội thực dân, phong kiến, phát xít.

- Cả hai nhà văn đều thể hiện tài năng trong sáng tạo nghệ thuật.

b.      Điểm khác biệt:

Hai chi tiết, hai tác phẩm đã ra đời trong hai giai đoạn khác nhau của văn học: trước và sau Cách mạng tháng Tám. Hai hình ảnh mang hai ý nghĩa khác nhau:

+ Người nông dân trong truyện ngắn Chí Phèo hoàn toàn bế tắc vì không được cách mạng soi sáng.

+ Người nông dân trong truyện ngắn “Vợ nhặt” dạt dào niềm tin vào tương lai vì có hình ảnh cách mạng xuất hiện.

+ Bút pháp: Nam Cao viết theo khuynh hướng hiện thực phê phán; Kim Lân viết theo khuynh hướng hiện thực xã hội chủ nghĩa.

III. Kết luận

+ Khắc họa chân thực, sinh động đời sống đáng thương của nhân dân ta.

+ Tố cáo xã hội sâu sắc

+ Tấm lòng của nhà văn

+ Tài năng trong sáng tạo qua những hình ảnh giàu ý nghĩa góp phần nổi bật tư tưởng chủ đề nhân đạo của tác phẩm.

Câu 3b.

I.                         GIỚI THIỆU

-         Huy Cận  là nhà thơ xuất sắc trong phong trào “Thơ mới” 1932 – 1941.

-         Tràng Giang sáng tác năm 1939 – tiêu biểu cho hồn thơ Huy Cận trước cách mạng tháng Tám

-         Hai khổ thơ đầu: thiên nhiên cảnh vật và  tâm trạng nhân vật trữ tình đều nhuốm buồn.

II.                NỘI DUNG

(Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng đảm bảo các ý sau nay).

1. Nêu khái quát về trào lưu “Thơ mới”, để thấy:

+ Thiên nhiên là nơi ấp ủ những cảm xúc trữ tình.

+ Nỗi buồn thế hệ.

2. Nội dung bài thơ “Tràng giang”

1. Hình ảnh tạo vật, thiên nhiên ở 2 khổ thơ đầu

-         Bài thơ mở đầu với hình ảnh dòng sông buồn - “tràng giang buồn” và ngoại  cảnh nhuốm nỗi chia li cả thuyền và nước đều “sầu trăm ngả”.

-         Hình ảnh “củi một cành khô” bé nhỏ, gầy guộc trôi dạt “lạc mấy dòng”.

-         Sang khổ hai cảnh vật như được nới rộng đến không gian của “làng xa”; “ chợ chiều” nhưng tất cả đều vắng lặng, quạnh quẽ, bởi làng thì xa vắng; chợ thì đã vãn, chẳng còn đâu tiếng người.

-         Không gian được nới rộng thêm từ chiều dài, rộng lại đến cao thành 3 chiều (nắng xuống, trời lên sâu chót vót) tạo cái ấn tượng thăm thẳm của vũ trụ.

b. Tâm trạng nhân vật trữ tình

-         Hình ảnh “tràng giang buồn” ẩn dụ cho dòng đời buồn.

-         Hình ảnh con người trở nên bé nhỏ, bơ vơ trước không gian bát ngát.

-         Tâm trạng nhân vật trữ tình như trải ra và cùng buồn như từng lớp sóng “điệp điệp” miên man không dứt.

-         Hình ảnh “củi một cành khô: là hình  ảnh đời thực, gửi gắm nỗi ưu tư của tác giả  giả về thân phận con người giữa tràng giang bát ngát của cuộc đời trong xã hội cũ.

-         Hình ảnh “con thuyền” và “mái nước” song song nghĩa là cứ đi bên nhau và không gặp nhau gợi nỗi niềm chia ly. Đó cũng chính là tâm trạng nhân vật trữ tình mang nỗi niềm ưu tư ngay trên quê hương, đất nước mình mà chẳng tìm thấy đâu bóng dáng quê hương. Bởi vì thi nhân đang sống trong cảnh đất nước nằm trong tay thực dân.

3. Nhận định chung

- Đề tài, cảm hứng mang nỗi sầu vạn cổ của con người bé nhỏ, hữu hạn trước không gian bát ngát của tạo vật.

- Chất liệu thi ca với nhiều hình ảnh quen thuộc được gợi từ thơ cổ (tràng giang, bờ bãi đìu hiu) ; cũng có những hình ảnh, âm thanh được gợi ra từ đời thường, không ước lệ (cành củi khô, tiếng vản chợ chiều,…)

- Từ hình ảnh thơ ấy đã bộc lộ cái tôi trữ tình nay ưu tư và lạc loài.

III. KẾT LUẬN

-         Tràng giang không chỉ là bức tranh phong cảnh mà còn là bức tranh tâm trạng của thi nhân.

-         Hai khổ thơ đậm phong vị thi ca cổ điển và hiện đại giàu sự sáng tạo mang dấu ấn xúc  cảm của tác giả trước thời đại.

                                                                                       Lý Tú Anh, Phan Thị Thanh

                                                                                       THPT Vĩnh Viễn – TPHCM